چگونه می توان کشاورزان را به حفاظت از منابع آب تشویق کرد؟ - مجله سرگرمی

به گزارش خبرنگاران، مواردی همچون نشست زمین، شکاف برداشتن اراضی، کاهش تحکیم زمین و حرکت آب های شور از پیامدهای بهره برداری از منابع آب زیرزمینی است. به همین دلیل دکتر غلامحسین زمانی و دکتر میثم منتی زاده پژوهشگران بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز با انجام مطالعه ای رفتارهای حفاظت از منابع آب کشاورزان شهرستان خرم آباد را مورد آنالیز قرار دادند.

طبق آمار یونسکو حدود 82 درصد از منابع آب کشورهای متوسط تا کم درآمد توسط بخش کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد. آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران نیز نشان می دهد که بخش کشاورزی سالانه 89 درصد منابع آب کشور را مصرف می نماید. داده های مربوط به آب های زیرزمینی نشان داده است که طی سال های 1351 تا 1392 برداشت آب از منابع زیرزمینی به خصوص چاه های عمیق و نیمه عمیق، رشد زیادی داشته است.

رفتارها و فعالیت های حفاظتی آب همچون به کارگیری فناوری های مدرن آبیاری تحت فشار (قطره ای و بارانی)، پوشش دار کردن کانال های انتقال آب از منبع تا مزرعه، کشت ارقام بذور با نیازهای آبی کم، ایجاد استخر یا حوضچه های آبی برای جمع آوری هرزآب ها یا ذخیره آبی، مشارکت کشاورزان در برنامه ها و فعالیت های حفاظت آب و غیره، نمونه هایی از رفتارهای حفاظتی آب در بین کشاورزان هستند که در صورت نشر و گسترش آن ها می توان با افزایش راندمان انتقال آب و راندمان مصرف آب در زمینه مدیریت و بهره برداری بهینه تر آب را در سطح مزارع کشاورزی پدید آورد.

استان لرستان و شهرستان خرم آباد علی رغم میزان بارندگی نسبتا خوب (میانگین سالانه 400 میلی متر) متاسفانه به دلیل برداشت بی رویه در معرض تهدید کم آبی واقع شده است. به همین خاطر پژوهشگران دانشگاه شیراز رفتارهای های حفاظت آب کشاورزان خرم آباد را مورد آنالیز قرار دادند. در این پژوهش 310 کشاورز در این منطقه مورد آنالیز قرار گرفتند و داده های مورد نظر با استفاده از پرسش نامه جمع آوری شده و تحلیل آماری شدند.

کشاورزان مورد مطالعه در این تحقیق بین 19 تا 80 سال سن داشتند و میانگین سن آن ها 59 سال بود. این کشاورزان به طور میانگین 3 سال سابقه تحصیل داشتند و حدود 45 درصد از آنان بی سواد بودند. افراد تحت تکفل آن ها 4 نفر بوده و به طور میانگین 20 سال تجربه کشاورزی داشتند.

نتایج این پژوهش نشان داد که مطلع کردن کشاورزان از اثرات و نتایج مطلوب رفتارهای حفاظتی آب مثل بهره گیری از آبیاری تحت فشار، پوشش دار کردن کانال های آب و ... می تواند باعث ترغیب بیشتر آن ها به این گونه رفتارهای حفاظتی گردد.

همچنین شناسایی کشاورزان الگو و نمونه در زمینه حفاظت از آب و معرفی آن ها در سطح روستا می تواند زمینه ساز الگوگیری بقیه کشاورزان از آن ها گردد. بسیاری از کشاورزان فعالیت های کشاورزی خود را با اقتباس و الگوگیری از سایر کشاورزان پیشرو و با تجربه تر انجام می دهند. بنابراین به کارگیری رفتارهای حفاظت از آب مثل آبیاری تحت فشار توسط یک کشاورز نمونه در سطح روستا می تواند باعث ترغیب سایرین به این شیوه آبیاری گردد.

با افزایش دسترسی کشاورزان به منابع اطلاعاتی مثل کلاس های آموزشی، نشریات ترویجی و... نیز می توان ضمن افزایش دانش حفاظت از آب در بین آن ها، تمایلاتشان را به سوی انجام رفتارهای حفاظت از آب سوق داد. همچنین کشاورزانی که به ارزش های اخلاقی مثل صرفه جویی در مصرف آب، مسئولیت پذیر بودن در حفاظت از منابع آب و آینده نگری در قبال حق نسل های آینده از منابع آب موجود اعتقاد دارند، دغدغه مصرف بهینه منابع آب را دارند و به دنبال شیوه های حفاظت از آن هستند.

یکی دیگر از یافته های این تحقیق به تاثیر میزان درآمد کشاورز نیز تاکید داشت زیرا بسیاری از رفتارهای حفاظتی مثل آبیاری تحت فشار، پوشش دار کردن کانال های آبیاری و ... همگی هزینه هایی را بر کشاورز تحمیل می نماید و بسیاری از کشاورزان خرده مالک که توانایی اقتصادی لازم برای پوشش این هزینه ها را ندارند، کمتر اقدام به انجام این گونه فعالیت ها می نمایند.

نتایج این پژوهش در آخرین شماره فصل نامه علمی پژوهشی تحقیقات منابع آب ایران به چاپ رسیده است.

dorezamin.com: دور زمین: آشنایی با زیبایی های دنیا در مجله سرگرمی و گردشگری

pariha.com: پریها مجله گردشگری، خبری، موفقیت، آشپزی و سرگرمی میباشد.