هویت فردی؛ حلقه گمشده نوجوان در دنیای امروز - مجله سرگرمی

طالبعلی پورشریعه روانشناس بالینی در گفت وگو با خبرنگاران با اشاره به اینکه ویژگی های شخصیتی افراد متفاوت است و نوجوانان نیز شخصیت های منحصر به فرد خود را دارا هستند، اظهار کرد: باید ویژگی های فرزند خود را بشناسید و از مقایسه کردن با همسالان بپرهیزید.

وی با بیان اینکه برخی از نوجوانان در برخی از موارد بیشتر عاطفی و احساسی عمل می نمایند تا منطقی، توضیح داد: به همین دلیل احتیاج است تا والدین روی رفتار و اعمال آن ها نظارت داشته باشند، در مراقبت و توجه به نوجوانان زیاده روی نکنید و متناسب با شناختی که از فرزند خود دارید به او آزادی عمل بدهید.

این روانشناس بالینی اظهار داشت: ضروری است تا دوستان فرزند نوجوانتان را بیشتر بشناسید چراکه در این دوران افراد بیشترین الگوبرداری را از همسالان و دوستان نزدیک خود دارند، گاهی دوستان ناباب آسیب های فراوانی را برای نوجوان به وجود می آورند، دختران حدودا در سن 10 سالگی به بلوغ می رسند و در این دوره رشد موهای زائد، تغییر تن صدا، رشد جسمی و اینگونه موارد از جمله تغییراتی هستند که در دوران نوجوانی آن را تجربه می نمایند و در پسران نیز دوران بلوغ معمولا از سن 11 تا 13 سالگی شروع می شود و این دوران همراه با بم شدن صدا، جهش قد، رشد جسمی و جنسی، استقلال طلبی و غیره است.

پورشریعه ادامه داد: بهتر است والدین در این دوران با توجه به تغییرات جسمانی نوجوانان، فرزند خود را درک نمایند و آن ها را حمایت نمایند، تغذیه مناسبی برای فرزند خود فراهم نمایند و فضایی آرام و بدون تشنج برای نوجوانان مهیا نمایند؛ از تغییرات جسمانی نوجوان مطلع باشند و در خصوص آن اطلاعات کسب نموده تا به راحتی بتوانند این دوره را بگذرانند و با این تغییرات کنار بیایند.

وی گفت: این مسئولیت والدین است تا مطلعی های لازم و علت های رفتار را برای نوجوان خود شرح دهند، در صورتی که والدین و فرزندان از تغییرات این دوران مطلعی نداشته باشند، نمی توانند به راهکار مناسب در روبروه با بحران های نوجوانی برسند.

نقش والدین در رابطه با نوجوانان

این روانشناس بالینی اضافه نمود:کیفیت حضور والدین در زندگی نوجوانان بر تمام جنبه های زندگی آن ها تأثیر می گذارد، نوجوانی دوران حساسی است که انتخاب های مهم زندگی از جمله انتخاب رشته تحصیلی و جهت زندگی در این دوران شکل می گیرد.

پورشریعه با تاکید بر اینکه والدین نقش اساسی در هدایت فرزندان و شکل گیری هویت آن ها دارند، اظهار کرد: بنابراین اهمیت به کارگیری اصول تربیتی در این دوران بیش از پیش حس می شود، نوجوان که از کودکی خود خارج شده به دنبال کسب استقلال و کشف صندلی و هویت خود می شود، در این میان به دلیل بحران هایی که تجربه می نماید ممکن است در ارتباط با والدین خود که سعی بر کنترل و مراقبت از او دارند دچار مشکل شود، والدین می توانند با رفتارها و واکنش های صحیح از بروز مسائل و یا حل آن ها جلوگیری نمایند.

آنچه که در خصوص نوجوان و نوجوانی باید بدانیم

وی ادامه داد: دوره نوجوانی از اهمیت بالایی برخوردار است و درصورتی که والدین فرزندان خود را به خوبی تربیت ننمایند، موجب می شود تا اثرات آن تا عظیمسالی بر فرزندان باقی بماند و زندگی آن ها را با چالش های زیادی روبه رو کند.

این روانشناس بالینی اظهار داشت: نوجوانان در این سن تمایل دارند تا مطرح شوند، به آن ها توجه شود و به استقلال برسند بنابراین اگر والدین دائما خواسته های آنان را سرکوب نمایند و به آن ها توجهی ننمایند، باعث می شود تا فرزندان به تدریج به این باور برسند که دوست داشتنی نیستند و ویژگی های منفی در شخصیت آن ها شکل بگیرد؛ البته توجه بیش از اندازه هم خوب نیست و والدینی که بیش از حد به فرزند خود توجه می نمایند و تمام درخواست های فرزندشان را فورا برآورده می نمایند، تدریج با خواسته های غیر منطقی آن ها روبرو می شوند و ممکن است در صورت برآورده نشدن احتیاجها پرخاشگری نمایند.

ارتباط صمیمانه با نوجوان

پورشریعه گفت: در صورتی که والدین بتوانند ارتباط عمیقی با فرزندان خود برقرار نمایند و به عبارت دیگر با آن ها دوست شوند، بسیاری از چالش های بین آن ها حل می شود و می توانند با صحبت کردن مسائلشان را حل نمایند، ارتباط مؤثر و صمیمانه باعث می شود نوجوان در صورت بروز تعارضات و مسائل به محیط خانواده پناه ببرد و از آسیب های اجتماعی دور بماند.

وی با اشاره به اینکه نوجوانان در این سن به بلوغ می رسند و از نظر جنسی دچار تغییراتی می شوند، بیان نمود: توصیه می شود والدین با روانشناسان متخصص در این زمینه صحبت نموده تا بتوانند فرزند خود را از نظر جنسی به درستی مطلع نمایند، البته روش های مناسب تربیت جنسی باید از کودکی اعمال شوند.

چالش های دوران نوجوانی

این روانشناس بالینی توضیح داد: نوجوانان در این دوره از نظر جسمانی و روانی تغییراتی می نمایند و می توان گفت این دوره یکی از مهم ترین مراحل زندگی هر انسانی است، اگر نوجوان بتواند به خوبی این دوره را بگذراند، در آینده از شخصیت و روحیه قوی برخوردار خواهد شد، در این دوران نوجوانان ممکن است با چالش هایی مثل کشمکش میان استقلال و وابستگی، تعارض با والدین در جنبه های مختلف، بحران هویت، احتیاجهای جنسی و چگونگی آن روبرو شوند.

پورشریعه اظهار کرد: بسیاری از والدین با وجود رعایت تمامی نکات فررزند پروری، پیروز به برقراری ارتباط مؤثر با نوجوان خود و حل تعارضات موجود نمی شوند؛ در این شرایط لزوم مراجعه به مشاوره روانشناسی نوجوان حس می شود. روانشناس با ریشه یابی و ارائه راهکارهای مؤثر به شما یاری می نماید.

به فرزند خود فرصت جبران بدهید و او را به خاطر اشتباهاتش سرزنش نکنید

وی با بیان اینکه معمولا نوجوانان در دوران نوجوانی ممکن است خطاهایی داشته باشند اما از این طریق به کسب تجربه و یادگیری می پردازند، یادآور شد: اگر والدین نوجوانان اجازه دهند که آن ها مسئولیت کار اشتباه خود را بر عهده بگیرند، موجب می شود تا بتوانند خطایی که مرتکب شده اند را جبران نمایند و در زندگی مهارت حل مسئله را بیاموزند اما اگر والدین نظارت بیش از اندازه روی نوجوان خود داشته باشند و به آن ها فرصت ندهند که خطای خود را جبران نمایند، باعث می شود تا فرزندشان در آینده نتواند به خوبی از عهده اشتباهات خود بربیاید و به چالش کشیده می شود بنابراین به والدین توصیه می شود که اشتباهات فرزند خود را بپذیرند، آن ها را تحقیر ننمایند و برای جبران آن به فرزندان خود یاری نمایند.

این رواشناس بالینی مرکز مشاوره در ساری ادامه داد: خصوصیات عاطفی کودک با ورود به سن بلوغ و نوجوانی، روح و روانش در کنار تغییرات زیستی و هورمونی، دچار تلاطم گشته، روحیات و عواطف او ویژگی های تازه ای پیدا می نماید که برخی از آن ویژگی ها حساسیت است، بطوریکه نوجوان به دلیل این که در دوران بحران به سر می برد، از حساسیت خاصی برخوردار است، در برابر هر برخورد ما با او، عکس العمل نشان می دهد، گاهی در مقابل انتقادها، داد و فریاد می نماید، درها را به هم می زند و یا اشیاء را پرتاب می نماید.

پورشریعه به مورد سرگردانی در این سنین اشاره نمود و گفت: یکی دیگر از ویژگی های عاطفی این دوران این است که فرد دچار سرگردانی می شود چون بین ارزش های حاکم در مدرسه، خانواده و اجتماع هماهنگی نمی یابد و مشاهده می نماید که هر یک از آنان، ارزش های متفاوتی ارائه می دهند بنابراین در این که کدام ارزش را بپذیرد، دچار سرگردانی می شود.

وی هیجان های درونی را از ویژگی های دیگر در سنین نوجوانی برشمرد و توضیح داد: نوجوان گاه نسبت به عظیمسالان، بی اعتماد و بی اعتناست و گاه با اعتماد که این نوسانات، از هیجانات درونی او سرچشمه می گیرد، تنوّع خصلت های رفتاری اعمال نوجوان و جوان دارای پختگی نبوده و در حال تغییر و دگرگونی است و دائماً رنگ عوض می نماید، برای مثال گاهی زرنگ است و گاهی تنبلی می نماید.

عدم اطمینان به عظیمترها

این رواشناس بالینی مرکز مشاوره در ساری اضافه نمود: در مطرح کردن مسائل عاطفی و رفتاری خود، بنوعی نسبت به عظیمترها، احساس بی اعتمادی می نماید چراکه می ترسد آنچه را او با آن ها در میان می گذارد با دیگران مطرح نمایند و رازش را بر ملا سازند.

پورشریعه به احساس نگرانی در برخورد با واقعیات فرزندان در این سنین اشاره نمود و گفت: او در برخورد با مسائل می کوشد از رویارویی با واقعیات بگریزد و این به آن سبب است که دلیل و منطق در او ضعیف است و عقل و برهان، در او تحت الشعاع دیگر خصوصیات (مانند غرور، احساسات و عواطف) وی است، البته این ویژگی در پسرها بیشتر به چشم می خورد، همچنین احساس ناکامی و ناتوانی گاهی نوجوان احساس می نماید آنچه را که از او می خواهند، نمی تواند انجام دهد؛ این ویژگی در دخترها بیشتر دیده می شود چراکه آنان زودتر از پسرها به بلوغ عقلی می رسند.

کوشش برای استقلال خود در زمینه های عاطفی

وی ادامه داد: کودک در دوران دبستان، هر چه اولیاء مدرسه بگویند می پذیرد و آن ها را انجام می دهد امّا در دوران هدایت و متوسطه از دستورات مدرسه، احساس کدورت و تنفّر می نماید و گاهی عملی خلاف مقررات انجام می دهد؛ چون می خواهد ثابت کند که به استقلال رسیده است؛ علاقه به دوستی با همسالان بشر در تمام مراحل زندگی خویش همیشه احتیاجمند دوستی با دیگران است؛ نوجوانان و جوانان نیز در این سن به گروه همسالان، علاقه بیشتری پیدا می نمایند، با آنان روابطی محبت آمیز و صمیمانه برقرار می سازند و دوست دارند بیشتر اوقاتشان را با آنان بگذرانند.

روانشناس بالینی مرکز مشاوره در ساری توضیح داد: گاه، این علاقه و دوستی تا مرحله عشق ورزیدن پیش می رود، آن ها به همسالان خود پناه می برند، چون مسائلی مشابه دارند، با یکدیگر انس می گیرند و بلکه رفتارشان نیز در یکدیگر تأثیر می گذارد.

پورشریعه اظهار کرد: توصیه ای که می توان در این باره به والدین کرد، این است که نباید احساسات فرد را در این سنین، نسبت به دوستانش لکه دار کرد، این که استفاده مثبت از دوستان او در حل مسائل، یاری بسیار خوبی نیز می تواند باشد، امام علی (ع) از چنین روشی برای نجات کودکی که می خواست خودش را از پشت بام پرت کند، استفاده کرد و فرمود: بروید یکی از همسالان و همبازی های او را بیاورید تا بسوی او باز آید و از پرت شدن نجات یابد.

عدم کنترل رفتار، هنگام خشم

وی اظهار داشت: حساسیت نوجوان و جوان نسبت به مسائل ناخوشایند روح و روانش، باعث خشمگین شدن وی می شود، خشم او به گونه ای است که قادر به کنترل آن نیست، بنابر این اطرافیان باید با آرامش خویش، از خشم او بکاهند تا او بتواند از این بحران خارج شود و این دوران را پشت سر گذارد.

علاقه به محیط مساعد برای رشد ذهنی

روانشناس بالینی مرکز مشاوره در ساری گفت: نوجوان و جوان به دنبال محیطی می شود تا در آن محیط رشد ذهنی یابد و خلاقیت خویش را نشان دهد و رفتارش مورد تأیید قرار گیرد، خصوصیات اجتماعی ویژگی های اجتماعی نیز مانند خصوصیات عاطفی در نوجوان و جوان رشد نموده و مراحل تازه ای را ایجاد می نماید مانند مرحله الگو پذیری و تقلید که غریزه تقلید، یک غریزه نیرومند است که از شروع دوره کودکی شروع می شود و در سنین پنج تا شش سالگی به اوج خود می رسد.

پورشریعه ادامه داد: کودک در این سن علاوه بر تقلید خوردن و لباس پوشیدن حالات روانی را نیز تقلید می نماید برای مثال ترسو بودن یا شجاعت مادر (یا هر کسی که مورد تقلید اوست) در او اثر می گذارد، به پدران و مادران باید سفارش کرد که در برابر بچه ها مواظب اعمال و حرکات خود باشند، یک آینه تا هنگامی که کسی در مقابلش ایستاده است، تصویر را نشان می دهد امّا ذهن انسان قویتر از آینه است و با از بین رفتن فرد، باز هم تصویر او باقی است.

وی با اشاره به اینکه مربیان و والدین در این امر تأثیر بسزائی دارند چراکه این غریزه در دوران نوجوانی نیز به فعالیت خود ادامه می دهد، گفت: نوجوان علاوه بر مربیان و والدین خود، به حدّ زیادی به تقلید از همسالان خویش متمایل است، مرحله تقلید در نوجوان از سن دوازده سالگی شروع می شود، او از همکلاسی های ویژه (از نظر درسی و اخلاقی مانند شلوغ کردن یا منظم بودن) تقلید می نماید، این ویژگی بیشتر در پسران به چشم می خورد.

روانشناس بالینی مرکز مشاوره در ساری بیان نمود: آنچه که در این مرحله باید به آن توجّه کرد، انواع تقلید است که گاهی کورکورانه و گاهی مطلعانه بوده، در تقلید کورکورانه، مقلّد از هر عمل مضرّ یا غیر مضرّ بطور نامطلعانه پیروی می نماید امّا در تقلید مطلعانه شخص مقلّد، نکات مثبت اعمال مقلّد را انتخاب نموده و از آن پیروی می نماید و اعمال ناشایست را تشخیص داده، کنار گذارده و تقلید نمی نماید، از این جهت والدین باید نوجوانان و جوانان را مطلع سازند که در مسائل زندگی بدون تحقیق تقلید ننمایند چراکه چنین تقلیدی باعث نابودی می شود.

افتخار به شخصیت

پورشریعه گفت: یکی از تمایلات غریزی بشر که در نسل جوان بسیار قوی و نیرومند است این بوده که نوجوان به نوع لباس، نوع آرایش مو و نوع واکنش هایش در برخوردها افتخار می نماید و به اصطلاح در جمع همسالان خود قیافه می گیرد، او به ابراز شخصیت و خودنمایی می پردازد؛ او می خواهد بفهماند که من هم عظیم شده ام. در این راستا، والدین با برخورد مناسب و هدایت او در انتخاب لباس های مناسب و نوع برخوردهایش ضمن احترام به شخصیت وی، می توانند او را در جهت صحیح هدایت نمایند.

وی به آزادی به عنوان یکی از تمایلات و خصیصه هایی که در این دوران شدّت می یابد، اشاره و تاکید نمود: این میل به صورت آزادی بی حدّ و حصر و بی قید و شرط است، به طوریکه مقررات اجتماعی را سد راه ارضاء تمایلات خویش به حساب می آورد، از آن جا که آزادی های بی قید و شرط موجب انحراف و بروز مسائل خواهد شد، باید با روش های صحیح و با صحبت های محبت آمیز کنترل شود.

روانشناس بالینی مرکز مشاوره در ساری مرحله اطاعت را از دیگر مسائل در حوزه فرزندان در حال رشد دانست و اظهار کرد: این مرحله از اوّل هدایت شروع می شود، این صفت در این سنین بیشتر در میان دختران به چشم می خورد، آنان بگونه ای مطیع می شوند که دیگران تصوّر می نمایند خجالتی هستند، البتّه در این مواقع باید مراقب بودکه این اطاعت در غیاب ما چگونه است، در این راستا مشاوره نوجوان اهمیت زیادی داشته و مهارت هایی مانند نحوه برقراری ارتباط و شناخت علائق نوجوان را به والدین می آموزند و همچنین مشاوره یاری می نماید تا والدین فرزندان خود را قضاوت نادرست ننمایند و از دید آن ها به قضایا نگاه نمایند.

پورشریعه یادآور شد: طبیعتا انسان ها در این دوران دچار اشتباهات و آزمون و خطا می شوند و در این شرایط مشاوران به خود نوجوانان نیز یاری می نمایند تا راه های از بین بردن تنش های روانی و سازگاری با محیط را بیاموزند.

italyro.ir: ایتالیا: سفر به سرزمین لئوناردو داوینچی، سفر به رم، ونیز، فلورانس و میلان

sabzevartoday.ir: سبزوار امروز: مجله خبری و تکنولوژی