سفری به یادماندنی و رویایی به شهر زیبای طبس، عکس
به گزارش مجله سرگرمی، ما هم سفری می کنیم به این شهر زیبا. آلفونس گابریل، جغرافیدان نامدار قرن بیستم، کتاب عبور از صحاری ایران خود را چنین شروع نموده است: اگر کسی در عمرش فقط یک بار کویرها و بیابان های ایران را دیده باشد
![سفری به یادماندنی و رویایی به شهر زیبای طبس، عکس سفری به یادماندنی و رویایی به شهر زیبای طبس، عکس](https://kurdeblog.ir/upload/2020/06/29/34b5cbbba02fd30-1d61a6487cdc-49654601a67f7d70.jpg)
تا سرانجام عمر افسون کویر رهایش نخواهد کرد.اگر جزو عده ای هستید که هرگاه صحبت آسمان و ستاره و سکوت می گردد، می پرسید چه وقت می توان به کویر رفت، هم اکنون کوله بار سفر جمع کنید و به دل کویر بزنید. برای سفر چهار-پنج روزه می توانید میانه کشور ایران؛ شهر تاریخی و پر رمز و راز طبس و پیرامون آن را انتخاب کنید .
حالا با ما همراه شوید تا علاوه بر آشنایی با مهربانی و صبوری کویرنشینان، پر از خاطره و سوغات به خانه برگردید؛ از مزارع سرخ زعفران تا سکوت رمزآلود کویر، آسمان های پرستاره تا دره جن ها و چشمه مرتضی علی یا روستای ییلاقی خرو، پایتخت لواشک ایران در شمال طبس. سفر به طبس می تواند از طریق هوایی، ریلی،
زمینی و خودروی شخصی انجام گردد، اما اگر می خواهید بوم گردی کنید و دیدنی های بیشتری ببینید خودروی شخصی و استفاده از تورهای گروهی را پیشنهاد می کنیم.
در گذر تاریخ
اولین اقوام ساکن طبس و در واقع اجداد طبسی ها دامدار و در غارهای مجاور چشمه سارها ساکن بودند و هنوز هم آثاری از آنان باقی است. معادن غنی ذغال سنگ این شهرستان نشان از وجود جنگل های انبوه و دریاچه های عظیم در گذشته های دور دارد. در دوره هخامنشیان و قبل از آن طبسی ها مرزبان ایالت پارت (خراسان عظیم) بودند.
در دوره اشکانیان طبس پادگان نظامی مهمی بود و از حمله سلوکیان در امان مانده بود. طبس در زمان سلجوقیان پایتخت اسماعیلیان و مرکز آموزش فدائیانی بود که از قلعه الموت دستور می دریافتد. کویر سوزان و سخت گذر مرکزی مانع طبیعی سختی برای عبور لشگر و سپاه بیگانگان بود.
ـ شمال شرق با غرب بود و راه مهم و سوق الجیشی پارت، هگمتانه ، شوش و بین النهرین به پاسارگاد از طبس می گذشت. از زمان های دور در راستاهای این شهر، راهدارها در رباط ها و چاپارخانه ها به مسافران خدمت می کردند.
طبس از شرق به کوه های شتران محدود می گردد و با گذر از آن به فردوس و بیرجند می رسد. از شرق اصفهان، خور و بیابانک، می توانیم به غرب طبس برسیم. طبس از شمال به کاشمر و دشت کویر و سپس به شاهرود و جاده تهران منتهی می گردد و از جنوب و جنوب شرق به کویر لوت و کرمان.
در جاده های مرکزی و کویری زیاد است، اما ناگهان دیدن چشمه سار و قنات و آب گوارا لذتبخش است. پدیده های زمین شناسی در اطراف طبس، این شهر را بدل به بهشت زمین شناسان نموده و از جای جای جهان برای تحقیق به آن می آیند.
کم سخن و مهربان
روستاهای کویری آرام آرام در اثر فرسایش باد و باران فرسوده می شوند و مردم بعد از نسل ها اندود کردن، در کنار روستای قدیمی روستایی جدید بنا می نمایند، اما روستاهای قدیمی دست نخورده باقی می مانند و فرصتی فراهم می آورند برای گردشگران تا سرسبزی های کهنه کویری را ببینند. در دل بیابان های وسیع، هر جا آب از چشمه یا قناتی بیرون زده جامعه ای انسانی زیسته و آنجا را آباد نموده است.
اکنون جاده جنوبی طبس به سمت راور در استان کرمان را انتخاب می کنیم و قصد داریم به روستای زیبای نایبند در 200 کیلومتری طبس برویم؛ روستایی در شمالی ترین منطقه کویر لوت، جایی که مرز لوت و دشت کویر به حساب می آید. در مرز استان های کرمان، یزد و خراسان جنوبی جاده ای در حاشیه کویر پیش می رود.
جاده دو طرفه راور به طبس از محورهای بین المللی است و بخش عمده ای از کالاهای کشورهای همسایه شمال شرق را کامیون های عظیم از این راستا حمل می نمایند. از اینرو رانندگی در این جاده احتیاط زیادی می طلبد.
گاه جاده صاف وارد پیچ های تند و شیب های کوهستانی می گردد که این ویژگی همسایگی کوه و کویر است. پس از 18 کیلومتر روی تابلویی در ابتدای جاده خاکی نوشته روستای کُریت. باید به سوی کوه که سرسبز است یک کیلومتر پیش برویم تا به روستای زیبای کُریت برسیم.
در خانه عمونوروز فراهم است. موسوی از اهالی خوش ذوق روستا هماهنگی های اقامتی را انجام می دهد. در بقیه فصول به نخلستان ها می نازند و در پاییز به زعفران و در زمستان به نرگس.در ادامه وارد جاده آسفالته می شویم و راه را به سوی جنوب ادامه می دهیم. پس از طی 18 کیلومتر تابلوی سبز دیگری با راستای خاکی راه روستای فهالنج را نشان می دهد.
کمی جلوتر سرخی دل انگیز زعفران کنار جاده مسافران را مجبور به توقف می نماید. نخستین توقف در سمت چپ جاده، اصفهک است؛ روستایی با تمدن کهن که در سال 1357 در زلزله مشهور طبس ویران شد. این روزها گردشگران زیادی به اینجا می آیند و از معماری روستای زلزله زده اصفهک دیدن می نمایند.
ساعتی که سرگرم تماشای بادگیرهای خانه ها بودیم و بین نخلستان ها قدم می زدیم، گروهی از دانشجویان معماری به آنجا آماده بودند تا شاید در آینده ای نزدیک بازسازی این روستا را شروع نمایند.
تا نایبند راه درازی باقی مانده است. دل به جاده می سپاریم. از سه راهی دیهوک می گذریم. راه مسافران فردوس و مشهد از این جاده جدا می گردد. از سه راهی دیهوک 36 کیلومتر به جنوب می رویم و به اسفندیار؛ روستایی ایستاده در دامان کوه سنگی می رسیم.
با طی راستا 37 کیلومتری از دیهوک و رد کردن سه راهی به سمت بیرجند، خروجی روستای اسفندیار در سمت راست جاده خود نمایی می نماید. در ابتدا روستای جدید و پس از آن در نزدیکی کوه سنگی، روستای قدیم که رو به تخریب گذاشته، واقع شده است.
ای کوه بنا نموده اند. 6 کیلومتر پایین تر از آن به زنوغان می رسیم. همه این راستا در کوهپایه مزارع زیبای زعفران چشم نوازی می نماید و هرجا قصد خرید داشتید با لبخند گرم و آرام کویرنشینان روبه رو می شوید. کم سخن می گویند و زیاد مهر می ورزند.
پیاده در دره جن ها
سال ها پیش مرحوم عباس جعفری؛ طبیعت گرد ایرانی دهه های پیش، عکس هایی از سفرهایش را در تحریریه همشهری نشان مان می داد که تصاویری عجیب از دره ای عمیق نظرمان را جلب کرد. اول فکر کردیم این دره در آمریکای جنوبی یا آریزونا واقع شده اما او با لبخند خاص خودش گفت اینجا خراسان جنوبی و نامش دره کال جنی است. کال به دره یا راستا ایجاد شده توسط سیلاب ها و جریان آب را می گویند.
دره ای در شرق طبس برویم اهالی با شوخی و جدی تاکید می نمایند که بدون راهنما وارد کال دره جنی نشویم. مردم محلی افسانه ای دارند مبنی بر این که در این دره پررمز و راز، ارواح و اجنه زندگی می نمایند و امکان گم شدن یا ربوده شدن توسط آنها وجود دارد که البته این ها ، افسانه های مردم کویرنشین است.
در هر حال، با همه هشدارها و گوشزدها راهی دره جن ها می شویم. این دره که در 30 کیلومتری شرق طبس واقع شده طولی نزدیک به 16 کیلومتر و عمق زیاد و باریکی دارد . غروب های دره زودتر از پهنه کویر فرا می رسد. صبح زود حرکت می کنیم و به سوی بشرویه پیش می رویم تا به سرزمینی اسرارآمیز برسیم.
را تا دوراهی استخر شاعر می رانیم. به جاده خاکی می رسیم. از دو راستا می توان وارد دره جنی شد. سرانجامی جاده خاکی به ابتدای دره جنی می رسد که راهی پرآب و دارای چشمه است و راه دیگر، میان جاده خاکی از طریق شکاف ایجاد شده از طریق فرسایش ما را به میان دره می رساند، اما راهنماهای محلی، راه نخست را پیشنهاد می دهند.
چشمه ای از کوه روان است که نوید ورود به منطقه ای سبز را می دهد. درختان در هم تنیده نخل و نیزارهای خودرو، رنگ خاکی بیابان را سبز زندگی زده اند. پس از طی حدود 5 کیلومتر جاده خاکی به دره می رسیم؛ یک دره خاموش، خنک و آبدار در دل پهنه ای داغ و تب دار کویر که آثار زندگی در هزاران سال پیش را نشان مان می دهد.
رسیدن به کف این دره زیبا و حیرت انگیز نیازمند آشنایی به منطقه است. دره جنی دارای دیواره های بلند و پرشیبی است که وارد شدن به آنها بدون راهنمای محلی می تواند خطرآفرین باشد. تونل ها و خانه هایی به نام خانه گبرها در دل دیواره ها دیده می شوند که دستکند بوده و طی سالیان سال با معماری عجیب و پررمز و رازشان از ساکنان خود محافظت نموده اند.
این حفره ها و تونل ها در دامنه جداره های این دره قرار گرفته اند. راستا دسترسی به این حفره ها سخت است. در راستا این حفره ها تونل هایی دیده می شوند که احتمالا راه های ارتباطی آنها با هم بوده است.این دره عمیق گاهی شکل U به خود می گیرد و در جایی دیگر مانند V به نظر می رسد. بالای سرمان اندکی از آبی آسمان پیداست و گاه چنان دیواره ها به هم نزدیک می شوند که پایین دره تاریک می گردد و آسمانی نیست.
در جای جای دره جنی آب مشاهده می گردد. آبشارهای کوچکی از حفره های دیواره ها جاری است که انگار چشمه است. محلی ها به آن ها شُلَن می گویند. در طول راستا حوضچه هایی تشکیل شده که گاه تا 5/1 متر عمق دارند و جای خوبی برای تن به آب زدن و خنک شدن در گرمای تفتان کویر است. آب این دره با مهندسی شگفت آور توسط تونلی دستکند به قنات راهنمایی می گردد. پس از این، دره خشک و بی آب و علف می گردد.
معماری عجیب این دره راه ورودی عجیب تری هم دارد. در ارتفاع 2 متری از سطح زمین یک حفره قرار گرفته است که با یاری همراه می توان داخل آن شد. از این چاه که حدود 7-8 متر ارتفاع دارد از طریق جای دست ها و حفره های کنده شده در بدنه آن بالا می رویم و به تالاری برمی خوریم. در دو طرف تالار دو دالان قرار گرفته است و هر کدام شامل چندین اتاق کوچک است.
راستا دره را ادامه می دهیم و دوباره به حفره ای مشابه می رسیم که بر اثر فرسایش سیلاب های موسمی، چاه و محل دسترسی از پایین دره به اتاقک ها از بین رفته و دسترسی به آن را از راه پایین غیرممکن نموده است. طبق گفته ها سال 1380 یکی از کوهنوردان حرفه ای با تجهیزات به این حفره ها وارد شد . معماری همه حفره ها شبیه یکدیگر است.
حفره ها و تونل ها در دامنه جداره های دره قرار گرفته اند. راستا دسترسی به حفره ها بسیار سخت است. در راستا حفره ها تونل هایی دیده می گردد که احتمالا راه های ارتباطی ساکنان این دره با یکدیگر بوده است.کال جنی یک کال اصلی دارد و چندین کال فرعی. کال اصلی که راستا کف دره است از نخلستان شروع شده و به روستای ازمیغان می رسد.
قناتی که نیمه راه آب کال را جمع می کرد در روستای ازمیغان از زمین سر بر می آورد تا نخلستان ها و باغستان ها را آبیاری کند. برای پیاده روی در دره جن ها یک روز وقت بگذارید تا خاطره ای بی بدیل داشته باشید.
بلندای لوت
زنوغان را که پشت سر می گذاریم پیچ های جاده کمتر و چشم انداز بی سرانجامیش زیباتر می گردد. این بخش از جاده حدود 90 کیلومتر از میان پست ترین و کم ارتفاع ترین نقاط زمین می گذرد. قصد داریم به بلندترین نقطه این ارتفاع پست برسیم. برج نایبند و نخل های دست در آسمانش از دور به چشم مسافران جانی تازه می بخشند.
این روستا بلندترین نقطه دشت عظیم لوت با ارتفاع 1090 متر است. روستا پلکانی است و معماری خاص خود را دارد و در کنار آن نخلستان های پُربار و مرکبات کشت و برداشت می گردد. نارنگی کلمانتین و پرتقال محلی نایبند عطر و طعم خاصی دارند.
برج های نایبند تقریبا بالاترین ارتفاعات روستا هستند و تماشای افق بیکران لوت اقیانوسی باستانی را نشان می دهد. کویر و دریای بی سرانجام، گردی زمین را یادآور می شوند. دل کندن از نایبند سخت است، هنوز اما راه در پیش است. یکی از توصیه های مهم در بوم گردی کویری محاسبه فاصله روستاها و غروب های زودهنگام نیمه دوم سال است.
سرد و گرم با هم
برای دیدن پدیده ای عجیب و بی نظیر در نزدیکی طبس آدرس چشمه مرتضی علی را می گیریم. این چشمه و چشمه های دیگر در کال دره سر حدود 30 کیلومتری شمال طبس جاری است. جاده طبس را به سوی شمال پیش می رویم تا به روستای خَرو برسیم. پس از خرو سفلی وارد خرو علیا می شویم تا به جاده خاکی با تابلوی ایستگاه هیدرومتری خرو برسیم
و 2 کیلومتر بعد به تنگه می رسیم. در محل ورودی کال سردر، فضاهایی برای نشستن و صرف غذا و سرویس بهداشتی در نظر گرفته شده ولی بهتر است از اردوگاه تفریحی روستای خرو استفاده گردد.
این چشمه ها پس از سرچشمه دریافت از دامنه غربی کوه کش سیاه به سمت غرب جاری می شوند.این تنگه یک چشمه آب سرد و چند چشمه آب گرم دارد که آب های شان در یک نهر جریان دارند. بعد از این چشمه ها بند طاق عباسی به عنوان قدیمی ترین و عظیم ترین سد قوسی جهان منتظر ملاقات شماست.
اولین چشمه به نام قنبر از شرق به غرب (به تبعیت از شیب و راستای دره) جاری بوده و آب آن سرد است. آب گرم چشمه از دیواره سمت راست به داخل رودخانه می ریزد و همین، اختلاف دمایی را در چشمه ایجاد می نماید که گاهی به 10درجه هم می رسد. غلظت بیشتر آب گرم و تفاوت ساختاری آن با آب سرد جاری در کف رودخانه باعث می گردد
که آب ها تا مسافت حدود 300 متری بستر رودخانه هم پیش بروند، در حالی که به طور کامل با هم مخلوط نشده و در بستر رودخانه قابل تفکیک هستند.
به این ترتیب در یک طرف رودخانه آب سرد و در طرف دیگر آب گرم جریان دارد و می توان یک پا را در طرف گرم رودخانه فرو برد و پای دیگر را در طرف سرد رودخانه؛پدیده نادری که شاید در هیچ نقطه دیگر کشور فرصت تجربه آن را نداشته باشید!
حساب شده ای بنا شده اند. محلی ها به آن خانه گبری می گویند. هرکدام از این حفره ها حداقل به دوران ساسانیان می رسد. برای ورورد به این خانه ها باید از کانال چاه مانندی به طول 10 متر صعود کنیم تا به دالان بالا برسیم که به اتاقک هایی کوچک منتهی می گردد.
که البته راه دسترسی به داخل این خانه ها مشکل و تنها با وسایل کامل صخره نوردی و کوهنوردی و توسط افراد خبره ورود به داخل آن امکان پذیر است.
پس از حدود 35 دقیقه پیاده روی داخل کال سردره و خلاف جریان آب به چند چشمه آبگرم می رسیم . عظیم ترین چشمه از درون حفره ای نشات می گیرد که به حمام مرتضی علی معروف است. دلیل وجود این چشمه گرمای آب، شکستگی و فشار گسلی است.
به چشمه جعفری منتهی می گردد که ماهی های کوچکش چشم نوازی می نمایند. چشمه آب گرم مرتضی علی طبس از مناطق طبیعی است که با داشتن چشمه های آب درمانی به لحاظ درمانی مورد توجه ویژه است. بالاتر از این چشمه، دره تنگی وجود دارد که در آن طاق شاه عباسی بنا شده است. قدمت این طاق را به دوره صفویه نسبت می دهند
و معتقدند که سنگ نگاره های بزکوهی که بر آن حک شده اند، نمادی است از درخواست فراوانی آب، زایندگی و فراوانی نعمت. برخی از مردم هم این بزها را نمادی از فرشتگانی می دانند که برای نگهبانی آب، افزایش و فراوانی نعمت بر دیواره های طاق دعا می نمایند.
دیگ رستم!
مکان عجیب و جالب بعدی چشمه آب گرم به نام دیگ رستم در 10 کیلومتری نایبند است. جاده طبس به راور را ادامه می دهیم تا تابلوی چشمه دیگ رستم را ببینیم. از جاده آسفالت تا پای تپه حدود 500 متر جاده خاکی است.
سه چشمه بی نظیر که از بالای یک تپه کوچک از دل زمین می جوشد ، جویباری از آب داغ را سرازیر نموده و در سرانجام پس از خنک شدن برای استفاده عموم به استخر می ریزد.رسوب سبزرنگ جویبار کاملا مشهود است. هر قدمی که به بالای تپه بر می داریم هُرم آب بیشترمی گردد و بخار نهرها صحنه زیبایی را به نمایش می گذارند. سرچشمه که می رسیم انگار پای دیگی جوشان ایستاده ایم.
غروب تماشایی
هنگامی که طبس را به سوی راور در کرمان ترک می کنیم به منطقه ای عجیب می رسیم که سالیان سال خالی از رفت و آمد و ملاقات گردشگران مانده است. در کیلومتر 50 جاده دیهوک به کرمان و در حد فاصل روستاهای اسفندیار و نایبند، منطقه ای کویری وجود دارد که باتوجه به دورافتاد ه بودن و عدم گذر مسافر، از نظر گردشگری ناشناخته مانده، اما به دلیل وجود معادن مختلف، از سالیان دور مورد توجه زمین شناسان و معدن کاران قرار داشته است.
پس از تماشای روستای اسفندیار و مزارع زعفران زنوغان 6 کیلومتر که پیش برویم جاده فرعی با تابلوی معدن تخت زیتون دیده می گردد. این منطقه در سالیان نه چندان دور یکی از توقف گاه های راستا کرمان - مشهد بوده و وجود کاروانسرای عظیمی در کنار چشمه آب، مؤید این موضوع است.
جاذبه گردشگری این منطقه وجود چشمه آب گرم، درختان تاغ، نیزار و دریاچه وسیع در پایین دست آن است. وجود کویر زیبا و زمین های نمکی ناهموار در کنار گل های نرم و ساحل مانند از زیبایی هایی است که همگی در یک منطقه کوچک گرد هم آمده و انسان را به تحسین وا می دارد. وجود چشم انداز زیبا، غروب تماشایی، حضور شترها،
آسمان صاف و تاریک در شب و… برای علاقه مندان به عکاسی و ماجراجویی، فرصت بی نظیری فراهم می آورد تا به این خطه از کویر سفر نمایند. در سفر به مناطق کویری حتما با راهنمایان محلی سفر کنید. برای اقامت در روستاهای بین راه می توانید با فعالان گردشگری هماهنگ کنید. شترسواری، سافاری در کویر و تجربه هیجان با چهارچرخ های موتوری روزهای کویری را پرتب و تاب می نماید و شب ها آرامش و سکوت شما را به مهمانی درخشان ستاره های آسمان می برد.
منبع: گردشبانmahsanblog.ir: مهسان بلاگ | سیستم مدیریت محتوای مهسان