دیوار گرگان، سومین دیوار تاریخی دنیا
به گزارش مجله سرگرمی، دیوار بزرگ گرگان یا دیوارسرخ که در متون قدیمی با نام مار سرخ نیز نامیده شده است، دیواری تاریخی است در شهر گرگان استان گلستان، که از شرق دریای خزر آغاز شده و پس از عبور از ضلع شمالی گرگانرود و دشت های وسیع شهرستان های بندرترکمن، آق قلا، گنبدکاووس و کلاله به کوه های پیشکمر در شرق استان گلستان ختم می گردد. این دیوار عظیم تاریخی که 200 کیلومتر طول دارد در 29 تیرماه سال 1378 به ثبت ملی رسیده است.
بنا برگفته بیشتر مورخان و باستان شناسان، این دیوار طولانی ترین اثر معماری ایران باستان است که بعد از دیوار چین (به طول 6 هزار کیلومتر) و سمیز آلمان (به طول 548 کیلومتر) بزرگترین دیوار دفاعی دنیا است.
بعضی از مورخین ساخت دیوار تاریخی گرگان را به ساسانیان و بعضی دیگر به اشکانیان نسبت می دهند، علیرغم وجود اینگونه اختلاف نظر، تاریخ نگاران و پژوهشگران پیشین و معاصر، در کوشش های فراوانی که برای ساخت دیوار دفاعی گرگان اجرا شده است اتفاق نظر دارند، نتایج به دست آمده از کاوش های اعماق آب های خلیج گرگان و همچنین حدسیات حاصل شده، مبنی بر وجود بنادرو پادگان های نظامی ساسانیان دراین منطقه است که بر اهمیت حفاظت از ایالت تاریخی گرگان در آن موقع دلالت دارد.
در دوره های حکومت های مختلف، علی الخصوص ساسانیان و اشکانیان ایالت گرگان شاهد حماسه های زیادی بوده است به طوری که تعدادی از سلاطین بزرگ این دو سلسله سال ها در هیرکانیا درگیر جنگ بوده اند..این دیوار در منابع تاریخی به نام های سد اسکندر، سد پیروز، سد انوشیروان، قزل آلان و مار سرخ (به دلیل رنگ آجرهای آن) نیز شناخته می گردد.
دیوار گرگان به لحاظ بهره گیری از مصالح بوم آورد و فراوری خشت و پخت در کوره های آجرپزی حاشیه دیوار، نسبت به سایر دیوارهای ساخته شده در دنیا باستان کم نظیر است و می توان گفت، مستحکم ترین دیوار دفاعی بوده که به دست معماران ایرانی ساخته شده است.
مصالح اولیه آجرهای دیوار گرگان، خاک رس حاصل از حفر خندق دیوار، با ترکیب کاه خردشده ریز و درشت است که وزن تقریبی هر کدام از آجرها بعد از پخت در کوره ها 21 تا 24 کیلوگرم بوده است.رنگ بیشتر آجرها به جهت جنس و ذرات موجود در خاک مورد استفاده، آجری متمایل به نخودی تا قرمز است و به این دلیل در بعضی منابع تاریخی به آن دیوار سرخ یا مارسرخ نیز گفته شده است.
نخستین پژوهش های باستان شناسی این دیوار توسط ژاک دمرگان فرانسوی صورت گرفت. بعد از او باستان شناس فرانسوی (آرن) در سال 1312 شمسی، بخشی از دیوار گرگان را به صورت پیمایشی ،شناسایی و معرفی کرد. سپس، اریک اشمیت، خبرنگار آمریکایی در سال 1316 با پرواز بر فراز منطقه، خط قرمز رنگی را روی زمین مشاهده کرد که با پیچ و تاب از دریا به سمت کوه های پیش کمر در شرق استان ادامه یافته. او با دیدن این منظره عجیب این پرواز را بار دیگر تکرار کرد و با تهیه عکس های هوایی، نقش مهمی در شناسایی این دیوار ایفا کرد.
این کاوش ها سال ها ادامه یافت تا در سال 1381، دیوار در 6 فصل کاوش شد، که اطلاعات زیادی از آن به دست آمد. به طوری که هم اکنون باستان شناسان طول دیوار را 200 کیلومتر می دانند.اما از آنجایی که در بعضی نوشته ها این دیوار تا مرو ادامه داشته، باستان شناسان احتمال می دهند طول دیوار بسیار بیشترهم باشد.
در کاوش هایی که تا به امروز صورت گرفته، 2000 متر مربع از دیوار حفاری شده و در پی آن یک آتشگاه و استراحتگاه سربازان کشف شده است. طبق برآوردها 30 هزار سرباز می توانستند در طول دیوار مستقر شوند. باستان شناسان با نمونه برداری و آزمایش خاکسترها و ذغال های برجای مانده در کوره های آجرپزی نشان دادند که قدمت دیوار به قرن های پنجم و ششم میلادی می رسد.
برگرفته از: سایت همشهری آنلاین
منبع: لست سکندگروه ساختمانی آبان: گروه ساختمانی آبان: بازسازی ساختمان و تعمیرات جزئی و کلی و طراحی ویلا و فضای سبز و روف گاردن، طراحی الاچیق، فروش درب های ضد سرقت