در ایران باستان به شادی اهمیت فراوانی می دادند - مجله سرگرمی

کورش صالحی در گفت وگو با خبرنگاران در مورد برگزاری جشن چله تموز اظهار کرد: در ایران باستان به شادی اهمیت فراوانی می دادند، زندگی برمبنای شادی پایدار بود و غم و اندوه و گریه را کاری اهریمنی می دانستند که خدا آن را دوست ندارد. از این رو در هر فرصت و مناسبتی کوشش می کردند گرد هم آیند و در کنار هم سختی ها را با محبت به یکدیگر و شادی سپری نمایند تا به زندگی زیبایی بخشند.

وی ادامه داد: به دلیل اینکه ساختار مالی ایران باستان کشاورزی و دامداری بود، بسیاری از جشن ها و مناسبت های باستانی به زمین، شرایط جغرافیایی و انسان باز می گشت. بر این پایه، هر ماه از سال جشن های خاص خود را داشت که تنها مناسب همان ماه بود. جغرافیای ایران و وجود چهار فصل این اجازه را می داد که این تنوع بوجود آید و در هر یک از ماه ها آیین خاص خودش برگزار گردد که چله تموز نیز از همین نوع جشن ها به شمار می آید.

این پژوهشگر تاریخ عنوان نمود: جشن چله تموز، چنانکه از نامش پیداست در چله تابستان برگزار می شده است، یعنی هنگامی که چهل روز از تابستان گذشته باشد. جشن چله تموز جشنی است که گرد و غبار روزگاران بر آن نشسته و آگاهی های زیادی درباره آن وجود ندارد. این جشن با نام های دیگر هم دیده شده که بعضی از آن ها مانند نوروز بل را می توان با جشن چله تموز قرینه سازی کرد.

صالحی اعلام کرد: در نزدیکی جشن تموز، جشن نیلوفران برگزار می شده است که علت برگزاری آن دقیقاً معین نیست. ابوریحان بیرونی اشاره می نماید که در ششم تیرماه مردم جشنی برگزار می نموده اند که به آن جشن نیلوفران می گویند. این جشن می تواند با آیین چله تموز، جشن ها و مراسم آب و آبریزان در ارتباط باشد چرا که بعضی پژوهشگران ادعا می نمایند علت این جشن، روییدن گل های نیلوفر در این ماه است و ممکن است با جشن تموز ارتباط داشته باشد اما قطعاً آن نیست.

وی توضیح داد: در شب یلدا یا همان شب چله در اول زمستان، بلندترین شب سال جشن گرفته می شده است که فلسفه خاص خود را داشته است. از آن جا که فرهنگ ایرانی مبنای طبیعی، فرهنگی و ملی داشته است بی گمان جشن چله تابستان که شروع بلندترین روز سال است می تواند اهمیت فراوان داشته باشد.

وی اضافه کرد: شب چله و چله تموز در واقع به لحاظ طبیعی قرینه هم هستند زیرا یکی بلندترین شب سال و دیگری بلندترین روز سال است. بر این اساس شاید بتوان گمانه زد که چله تموز در شروع بلندترین روز سال جشن گرفته می شده اما شواهدی که اکنون وجود دارد به ما نشان می دهد که این جشن در امرداد ماه برگزار می شده است.

این پژوهشگر تاریخ اظهار کرد: به علت کمبود منابع و اطلاعات تاریخی با قاطعیت نمی توان راجع به تاریخ شروع این جشن ها سخن گفت اما باید در نظر داشت پایه و اساس اصلی جشن های ایرانی طبعیت بوده است. چنانکه از نام آن برمی آید پس از گذشت چهل روز از تابستان این جشن برگزار می شده است.

وی ادامه داد: در جغرافیای ایران معمولاً شرایط به شکلی است که تا چله تموز کشاورزان محصولات خود را برداشت می نمایند. این جشن می توانسته بر این اساس برای سپاس گزاری از درگاه یزدان و شادی برای این کار باشد. اگر مبنای کشاورزی برای این جشن قائل شویم می توان زمان آن را تا هنگامی که ایرانیان یک جانشین شدند و توانستند کشت و کار نمایند، عقب ببریم.

صالحی اضافه کرد: باید در نظر داشت بخشی از جشن های طبیعی به مرور زمان جنبه آیینی گرفته و برای سپاس گزاری به درگاه یزدان بابت نعمت های داده شده و درخواست بهتر شدن وضعیت بوده است از این رو برداشت محصول و شادی کردن و سپاس گزاری به درگاه یزدان که بخشی از فرهنگ کهن ما بوده است، می تواند از ریشه ها و علل برگزاری این جشن باشد اما بر اساس قرینه سازی با شب چله که بلندترین شب سال بوده و مبنای نجومی دارد می توان در پیدایش این جشن، آن را به بلندترین روز سال بودن نیز تطبیق داد. چنانکه در برگزاری شب چله، به چهل روز بعد از شروع زمستان نمی رویم بلکه آن را در ابتدای دی ماه و شروع زمستان برگزار می کنیم.

وی گفت: با ورود اسلام به ایران بسیاری از این آیین ها و جشن ها به مرور زمان به سبب شرایط فرهنگی و تاریخی حاکم رو به فراموشی رفته و از یاد مردمان پاک شده است.

وی ادامه داد: بخش کوچکی از این فرهنگ در آثار تاریخی توسط مردان بزرگی چون فردوسی، ابوریحان و دیگران حفظ شده است اما بخش بزرگی از آن نابوده شده و یا اطلاعات زیادی از آن در دست نیست از این رو اطلاعات دقیقی در این باره وجود ندارد.

صالحی اعلام کرد: بر اساس دانسته های تاریخی، در زمان دیلمیان به برگزاری جشنی بزرگ بر می خوردیم که دیلیمیان آن را برپا نموده و به آن اهمیت فراوان می دادند که به نوروز بل معروف است. شاید بتوان به سبب اهمیت و بزرگی، آن را با جشن چله تموز همسان دانست. این جشن در اواسط تابستان برگزار می گردد و اکنون به نام سال نو تبری معروف است.

این پژوهشگر تاریخ ادامه داد: براساس قراین می توان این جشن را با جشن چله تموز یکی دانست. در این جشن مانند نوروز مردم لباس نو می پوشند، خوان می گسترانند، به دیدار هم می روند و به جشن و پایکوبی و شادی می پردازند. بی گمان در گذر زمان بسیاری از مراسم و جشن ها تغییر می نمایند و این سنتی تغییرناپذیر است. رفتارها، جشن ها و بسیاری از موضوعات تابع شرایط زمانی و مکانی خود هستند از این رو تغییرات در آن ها به شکل های گوناگون صورت می گیرد.

صالحی اظهار کرد: معمولاً جشن های تابستان جشن های آب است، نیایش ها مذهبی و شکل برگزاری آن ها به نوعی با آب در ارتباط است. در نیایش های باستانی درخواست آب، سرسبزی و شادی می کردند، به طور مثال در جشن تیرگان که در 13 تیرماه برگزار می گردد تشتر یا همان تیر یکی از الهه های باستانی در برابر اپوش، دیو خشک سالی، پیروز می گردد و پس از پیروزی بانگ می زند خوشا به روزگار شما ای آب ها، ای گیاهان و ای مردمان که پس از این آب در رودهای شما جاری خواهد بود.

وی اعلام کرد: درخراسان جنوبی شواهدی وجود دارد که نشان می دهد آن ها جشن چله تموز را گرامی می دارند و از آن آگاهی دارند. در بیرجند تقویم محلی نشان می دهد که جشن تموز در این منطقه شناخته شده است اگرچه که این مراسم شاید مانند یلدا فراگیر نباشد اما با این وجود توجه بخشی از مردم را به خود جلب نموده است؛ شاید علت ماندگاری آن، همان گرما و مسئله مهم آب بوده است چرا که خراسان جنوبی یکی از نقاط خشک ایران به شمار می رود که زندگی شهری در آنجا تقریبا چندهزار سال قدمت دارد و صندلی یکی از خاندان های مهم ایران باستان بوده است.

گفت وگو از عاطفه اسماعیلی، خبرنگار خبرنگاران- منطقه خراسان

مجله ستاره: مجله ستاره: اخبار و حواشی ستاره های سینما، فوتبال و استارتاپ ها

کتاب ارزان: کتاب ارزان: مجله کتابخوانی، بیاید آگاهتر باشیم