همدان؛ دنیای شهرهای زیرزمینی - مجله سرگرمی

اکنون در این منطقه و چند متر آن طرف تر از جاده اصلی و زیر یک زمین کشاورزی معمولی یک شهر زیرزمینی کشف شده است که ادعای ننه شکر را تایید می نماید. دالان به دالان شهر زیرزمینی صالح آباد که فقط یک ماه از شروع کاوش در آن می گذرد، روایتگر بخش دیگری از تاریخ پر رمز و راز استانی است که یک جهان حکایت و روایت در خود نهفته دارد. زیبایی این اثر قلم را از توصیف قاصر می نماید مگر چشم ها به یاری بیایند و توصیفگر این اثر ارزشمند باشند.

بعد از ارزانفود و سامن این سومین شهر زیرزمینی است که در استان همدان کشف شده و در آینده ای نه چندان دور همدان جهانی شهرهای زیرزمینی لقب خواهد گرفت و این سرزمین کهن بیش از پیش به تاریخ بلند خود می بالد. به همراه مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان و شهردار صالح آباد از این اثر بی نظیر بازدید کردیم. یک نردبان آهنی با چند پله محدود ما را به جهانی شهر زیرزمینی صالح آباد رهنمون کرد. این شهر تاکنون 6 فضا و چند راهرو دارد و چند تکه سفال که متعلق به دوران ایلخانی است از آن کشف شده تا به یاری پژوهشگران بیاید. به گفته کاوشگران هرروز در این شهر سطح آب بالا می آید و مجبورند آن را خالی نمایند تا ادامه کاوش میسر شود تا شاید روزی نه فقط شهروندان همدانی بلکه جهانیان از دیدن این اثر به شگفت آیند. از همان چند پله آهنی که بالا می رویم گویی جهانیی از تاریخ را در زیر زمین جا می گذاریم.

• تاخیر در شروع کاوش ها

اولین سوالی که درباره این شهر به ذهن می رسد این است که چرا با وجود این که مدت ها بود این شهر کشف شده بود، فصل نخست کاوش ها از یک ماه پیش شروع شده است. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان در پاسخ به این سوال شرح می دهد: همدان دستکندها و در کنار آن آثار واجد ارزش تاریخی زیادی دارد و نه به لحاظ علمی صحیح است که ما همه آنها را کاوش کنیم و نه امکانات اقتصادی این اجازه را به ما می دهد، چراکه کاوش کردن، نگهداری بعدی اثر را به عنوان چالش مطرح می نماید و از آنجا که هزینه نگهداری آثار زیاد است، خاک برای آثاری که کاوش نمی شود بهترین محافظ است. بنابراین ما طبق سیاست هایمان به دنبال افزایش کاوش ها نیستیم مگر کار شروع شده باشد یا اثر زخمی شده باشد یا به دلیل خاصی باید کاوش انجام شود. مانند معبد لائودیسه در شهرستان نهاوند که یکی از اولویت های ما برای کاوش است.

علی مالمیر درباره آثاری که کاوش های آن اجرا شده یا در حال اجرا است به خبرنگاران می گوید: دستکندهای ارزانفود و سامن از جمله آثاری اند که به عنوان یک مجموعه کاوش شده اند و به زودی آماده بازدید می شوند. شهر زیرزمینی صالح آباد نیز از جمله دستکندهایی است که مطالعات آن اجرا شده بود و شهرداری صالح آباد پیگیر بود که کاوش های آن انجام شود.

وی بیان می نماید: طبق تفاهم نامه امضاشده شهرداری صالح آباد موظف شد در تامین هزینه کاوش این اثر تاریخی به اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری یاری کند تا بتوانیم با همکاری شهرداری، شورای اسلامی شهر و مردم روستای آبرومند فصل نخست کاوش ها را در این منطقه شروع کنیم. تا اینجای کاوش اثر مربوط به دوره ایلخانی است اما باید با کاوش های بیشتر حدود اثر را به صورت دقیق تر تعیین کرد.

• بازدید گردشگران؛ شاید وقتی دیگر

مالمیر با اشاره به این که این اثر سومین شهر زیرزمینی کشف شده استان است که کاوش های آن اجرا شده اما استان دستکندهای زیادی دارد و جزو معدود استان هایی است که پایگاه هم دارند، ادامه می دهد: ما در ابتدای راه هستیم و باید کاوش های آن تا حدی انجام گیرد و زیرساخت های لازم برای بازدید گردشگران انجام شود. قطعا نگهداری اثر از بازدید آن بسیار مهم تر است و در گام های بعدی باید برای بازدید آماده شود. فعلا در شروع راه هستیم. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان درباره آثار کشف شده در این شهر زیرزمینی می گوید: عمده آثار کشف شده تکه های سفالی اند که پژوهشگران در حال اجرا مطالعه در خصوص آنها هستند.

• تامین اعتبار برای کاوش ها

شهردار صالح آباد نیز درباره میزان اعتبار تامین شده برای کاوش های این اثر اظهار می نماید: در سال 93 این اثر به صورت رسمی توسط شورای شهر صالح آباد کشف شد. برآورد هایی درباره ارزش تاریخی آن مطرح بود تا در دوره پنجم شورای شهر، با پیگیری های اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مطالعات آن شروع شد. حتی ما یک سفر به شهر نوش آباد کاشان داشتیم تا این 2 شهر به عنوان خواهرخوانده معرفی شوند.

علی فعله گری یادآور می شود: با توجه به محدودیت های اعتباری میراث فرهنگی، شهرداری صالح آباد برای فصل نخست کاوش ها 30 میلیون تومان تامین اعتبار کرد و قرار شد کاوش های اولیه انجام و ارزش تاریخی اثر تعیین شود. حالا یک اثر به گنجینه آثار تاریخی استان اضافه شده است و امیدواریم با توجه به راه دسترسی ساده آن و این که 2 شاهراه اصلی کرمانشاه و سنندج از این جهت عبور می نماید، این اثر یکی از آثار فاخر استان باشد و ما سالانه پذیرای هزاران گردشگری باشیم که از آن دیدن خواهند کرد. وی درباره اختلافاتی که در حوزه محل قرارگرفتن این اثر به لحاظ تقسیمات کشوری پیش آمده است شرح می دهد: ما فرابخشی فکر می کنیم و معتقدیم در آینده همه مردم منطقه از این جاذبه گردشگری بهره مند خواهند شد و اگر نفعی باشد به همه خواهد رسید.

• جهانی دالان های شهر زیرزمینی

سرپرست گروه کاوش مجموعه دستکند زیرزمینی صالح آباد درباره فضای کاوش شده این اثر می گوید: این دستکند در حریم شهر صالح آباد و در جهت اسدآباد واقع شده و در فاز نخست کاوش این اثر 6 فضا و چند راهرو شناسایی شده است که هر کدام به وسیله دریچه هایی به عنوان هواکش به سطح زمین راه دارند.

محمد شعبانی بیان می نماید: ورود خاک کشاورزی به وسیله این دریچه ها فضای دستکند را پر و کاوش را سخت نموده است، اما براساس اشیای کشف شده و آنالیز های اجرا شده قدمت این اثر به قرن 6 یا 7 هجری شمسی بازمی شود. وی معتقد است این اثر از لحاظ ساختاری با دستکند ارزانفود شباهت های زیادی دارد، اما در بعضی از فضاها همچون هواکش با آن متفاوت است. ضمن این که این دستکند روی سنگ های نرم صخره ای ایجاد شده است.

سرپرست گروه کاوش مجموعه دستکند زیرزمینی صالح آباد ادامه می دهد: 2 کارگاه برای کاوش این اثر همکاری می نمایند و برای تکمیل عملیات کاوش نزدیک به یک میلیارد ریال اعتبار احتیاج است. طی چند روز آینده، فصل اول کاوش ها تمام خواهد شد. این دستکند نسبت به دستکندهای ارزانفود و سامن جدیدتر است.

شعبانی می افزاید: فصل اول کاوش با همکاری و تأمین اعتباری افزون بر 30 میلیون تومان توسط شهرداری در حال اجرا است اما برای فصول بعدی که با هدف کاوش و شناسایی محیط و وسعت آن انجام خواهد شد به اعتبار بیشتری احتیاج است. وی می گوید: این مجموعه زیرزمینی دریچه های ورودی و راهروهای ارتباطی در ابعاد مختلف دارد که از نوع ساختارهای آنها و کشف اسکلت های حیوانی متوجه اهمیت دامداری و دامپروری در این منطقه شده ایم. عمق فضای دستکند نیز 5/4 متر است.

dorezamin: دور زمین | سفر به دور زمین هیچوقت اینقدر آسون نبوده! تور لحظه آخری، تور ارزان، اروپا، تور تایلند، تور مالزی، تور دبی، تور ترکیه