شهری سالم، آرام و ایمن بسازیم - مجله سرگرمی

رابعه تیموری- غربالگری بیماری های غیرواگیر و ارائه خدمات تشخیص و درمان بیماری ها در خانه های سلامت محله ها مصداقی شاخص و نمونه ای از این کجروی است. ناهیدخداکرمی بر این باور است که مدیریت شهری می تواند بدون ورود به حوزه درمان در ایجاد شهر سالم مؤثر و نقش آفرین باشد. با این عضو کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر تهران درباره وظایف و نقش مدیریت شهری در حوزه سلامت گفت وگو نموده ایم.

دستیابی به شهر سالم به عنوان چشم انداز و هدف مدیریت شهر تهران تعریف شده است. مدیریت شهری برای تحقق این هدف به برنامه های اجرایی حوزه سلامت، بهداشت و درمان وارد شده که مسئولیت ها و دایره خدمت رسانی این نهاد را گسترده و متعدد نموده است. اگر این وظایف محدودتر و برنامه های مدیریت شهری به افزایش مشارکت شهروندان در حوزه سلامت متمرکز گردد بازده بهتری نخواهد داشت؟

سلامت شهری یک واژه فراگیر است. تعاریف جدید سازمان بهداشت جهانی از مفهوم سلامت شهری واقعاً وظیفه شهرداری را زیاد و سنگین نموده، اما در هر حوزه یک سازمان وظیفه سیاستگذاری و قانونگذاری را برعهده دارد، مثلاً در حوزه سلامت عمومی مردم، وزارت بهداشت سیاستگذاری و قانونگذاری می نماید و حمایت های اقتصادی و قانونی را کسب می نماید یا مراکز درمانی خدمات ارائه می دهند، اما شهرداری به عنوان یک دولت محلی در ایجاد فضای حامی بهداشت و سلامت نقش مهمی دارد. ایجاد این فضا مفهوم گسترده ای دارد و توسعه فضاهای شهری تا نظارت بر سلامت فضای فیزیکی داخل خانه ها را دربرمی گیرد. مثلاً شهرداری می تواند شرایط یک ساختمان مسکونی را از نظر میزان هدررفت انرژی مورد ارزیابی قرار دهد و برای شیوه مصرف مواد غذایی یا فراوری پسماند در فضای داخل ساختمان فرهنگسازی کند.

بنابراین می توان گفت اگر مدیریت شهری وظایف خود را در اداره شهر به درستی انجام دهد بدون تردید سلامت شهری ایجاد می گردد و نباید برای این نهاد در حوزه سلامت، نقش های ثانویه تعریف کنیم؟

سلامت جسمی، سلامت ذهن و روان، حس تعلق محله ای (اعتماد به نفس)، امنیت و ایمنی و تاب آوری از شاخصه های مهم بهداشت و سلامت هستند و عملکرد شهرداری در اداره شهر هر 5 حوزه را تحت تأثیر قرار می دهد. از جمله برای شاد بودن و سلامت روحی و روانی شهروندان می توان فضای شهری را به سمت و سویی برد که مردم، شادی و سرزندگی داشته باشند یا برای رشد حس تعلق محله ای (اعتماد به نفس) فضایی را ایجاد کرد تا فرد بتواند توانایی های خود را بروز دهد و اعتماد به نفسش را بالا ببرد. در حوزه تاب آوری (توانایی کنارآمدن با چالش ها و کاهش خشونت) یکی از اهداف مهمی که کمیته سلامت در نظر گرفته، این است که افراد جامعه مهارت کنترل خشم را بیاموزند و در فضای شهری خشونت کمتر دیده گردد. سال گذشته بیش از 200 هزار مورد زد و خورد منجر به جرح در معابر تهران روی داده است.

این یعنی ما باید روی این حوزه خیلی سرمایه گذاری کنیم، بنابراین وقتی از تکلیف شهرداری در حوزه سلامت صحبت می کنیم هدف این نیست که مدیریت شهری در درمان یا تشخیص بیماری ورود کند، بلکه باید کیفیت زندگی شهروندان را به سمت و سویی ببریم که از همه ابعاد سلامت برخوردار باشند، خرسند باشند، خودمراقبتی و پیشگیری از بیماری ها را بیاموزند و به داشتن فعالیت های فیزیکی و تغذیه مناسب اهمیت دهند. دسترسی برابر شهروندان به خدمات سلامت محور هم از مواردی است که در حوزه وظایف مدیریت شهری قرار می گیرد و در قالب مدیریت یکپارچه شهری انجام پذیر است. اخیراً کمیسیون سلامت شورای شهر با وزارت بهداشت و دانشگاه های مرتبط با حوزه درمان جلسه ای تشکیل داده است تا بی نظمی و از هم گسیختگی برنامه های حوزه سلامت کاهش پیدا کند و شرایطی به وجود آید که همه سازمان های این حوزه در چارچوب وظایف خود عمل نمایند.

واردشدن مدیریت شهری به حوزه درمان را می توان نوعی بی نظمی به شمار آورد. بسیاری از پایگاه ها و خانه های سلامت محله ها وارد حوزه درمان شده اند و خدمات درمانی ارائه می دهند که باعث می گردد از ایفای نقش اصلی خود در ایجاد مشارکت شهروندی بازبمانند. در این خصوص پژوهش یا تحقیقی صورت گرفته است؟

ما در آغاز فعالیت شورای پنجم متوجه شدیم در خانه های سلامت خدمات درمانی داده می گردد، مانند تشخیص دیابت یا فشار خون که ممنوع شد و اکنون این فعالیت ها فقط در پایگاه های سلامت انجام می گردد. مدیریت شهری در حوزه سلامت می تواند نقش های مختلفی را ایفا نماید که به طور یقین درمان، جزء نقش های مؤثر این نهاد نیست.

در جایی ممکن است ما به عنوان شورای شهر و مدیریت شهر تأمین نماینده باشیم، مانند مواردی که شهرداری ارائه خدمات را رهبری می نماید. در بخش هایی می توانیم شریک باشیم مانند کارهایی که با مشارکت شهرداری و سایر مقامات کلیدی یا گروه های اجتماعی انجام می گردد، مثلاً آسیب ها یک بحث مشارکتی است و شهرداری می تواند برای پیشگیری یا توانمندسازی در حوزه آسیب ها به سایر نهادها یاری کند. گاهی ما می توانیم تسهیل نماینده باشیم، یعنی مدیریت شهری تسهیل نماینده ارتقای کیفی سلامت شهروندان باشد. در مواردی که مطب ها یا مراکز بهداشتی در حوزه سلامت خدمات خاصی ارائه می دهند و ما عوارض نمی گیریم نقش تسهیلگری داریم. یعنی عوارض نمی گیریم تا خدمت رسانی آسان تر گردد.

در بعضی موارد مدیریت شهر و شورای شهر می توانند نقش مشاوره ای داشته باشند. این نقش در موضوعات تخصصی مدیریت شهر مانند ساخت وسازها یا طرح تفصیلی ایفا می گردد. به طور کلی وقتی مدیریت یکپارچه شهری داشته باشیم شهرداری در کنار سایر سیاستگذاران و نهادهای اجتماعی و مدنی می تواند شرایطی را فراهم کند که تهران شهری سالم، آرام، ایمن و شاد باشد.

به عنوان عضو کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر تهران، برای ارزیابی مشارکت شهروندان در حوزه های مختلف مدیریت شهر از جمله حوزه سلامت چه پژوهشی صورت گرفته است؟

به نظر می رسد میان مسئولان و شهروندان تهرانی فاصله ای ایجاد شده که گاهی عمیق است. شهروندان به شهرداری و سازمان های دولتی اعتماد کافی ندارند. به همین دلیل در امور شهر نسبت به گذشته مشارکت کمتری دارند. این موضوع در حوزه های مختلف از جمله حوزه سلامت دیده می گردد.

مثالی هم در این زمینه دارید؟

شهروندان می دانند وجود درختان برای تنفس و سلامتی آنها اهمیت حیاتی دارد، ولی در برف اخیر اگر شاخه درختی از سنگینی برف خم شده بود شهروندان آن را نتکاندند و منتظر ماندند تا شهرداری وارد گود گردد. حتی اگر در حیاط خانه ای شاخه درختی شکست، آن را به خیابان و پیاده رو پرتاب کردند. این اتفاقات و دیدن چنین صحنه هایی ما را به عنوان اعضای شورای شهر نگران می نماید. البته اعتماد دوطرفه است و باید شهروندان و مدیریت شهر به هم اعتماد متقابل داشته باشند تا احساس تعلق بیشتری به وجود آید و با همکاری هم بتوانیم شرایط زندگی سالم را در تهران به وجودآوریم.

شهرداری به عنوان یک دولت محلی در ایجاد فضای حامی بهداشت و سلامت نقش مهمی دارد

منبع:ویژه نامه شهرپژوه

گروه ساختمانی آبان: گروه ساختمانی آبان: بازسازی ساختمان و تعمیرات جزئی و کلی و طراحی ویلا و فضای سبز و روف گاردن، طراحی الاچیق، فروش درب های ضد سرقت را از ما بخواهید.