دولت برای بورس چه کار کند؟ - مجله سرگرمی

به گزارش گروه رسانه های خبرنگاران، مرتضی عبدالحسینی طی یادداشتی در روزنامه فرهیختگان نوشت : همزمانی رکود و تورم در اقتصاد، مردم را برای محافظت از ارزش پول و یا پس انداز خود به سمت بازارهای مختلف پولی و مالی یا به قولی trade سوق می دهد. در سال های اخیر با کاهش دنباله دار سود بانکی و ربودن گوی سبقت از سوی تورم، تمایلی برای نگهداری پول در بازار پولی(سیستم بانکی) نماند و عمدتا بازار های طلا، ارز، سکه و مسکن(بازار های مالی) بودند که به طور سنتی محافظی در برابر شوک های تورمی برای خانواده ها شناخته می شدند. این امر هرچند ریسک سبد خانوار ها را در برابر شوک های تورمی پایین می آورد اما منجر به اختصاص غیربهینه منابع کشور، عدم خلق ارزش(فراوری) و در برهه هایی؛ تورم بالا می شد به طوری که در سال های اخیر شاهد خانه ها و دلار های زیادی بوده ایم که بدون ایجاد مزیت مالی یا در گوشه ای مشغول خاک خوردن بودند و یا در بنگاهی مورد دلالی قرار می دریافتد، اما در ادامه، اضافه شدن سرمایه گذاری در بورس به سبد سرمایه گذاری خانوار ها اتفاق خوبی بود که در دو سال گذشته با رشد خیره نماینده ای شاهد آن بوده ایم. موردتوجه قرار دریافت این جهت نه تنها در هدف اول؛ ضربه گیری برای شوک های تورمی و ارزی محسوب می گردد بلکه در هدف دوم؛ با یاری به جذب مستقیم نقدینگی برای تقویت فراوری شرکت های عضو بازار، می تواند به سودآوری و سرمایه گذاری در سطح اقتصاد کلان و به بازدهی مناسب در سطح خرد(سرمایه گذارن خرد و حقیقی) یاری کند. با تمام این شرحات در روز های گذشته شاهد رشد های غیرمعقول و خیره نماینده در بازار سرمایه بوده ایم که سوالاتی در ذهن بسیاری از فعالان و کارشناسان بازار سرمایه به وجود آورده است. درواقع به نظر می رسد که فعالان به سود در بازار بورس عادت نموده و همین مساله کارشناسان بازار سرمایه را نگران تر نموده است. این نگرانی ها عمدتا با هشدار هایی همراه بوده که خلاصه آن؛ غیرواقعی بالا رفتن قیمت ها و تشکیل حباب در بازار سرمایه است. از طرفی هم دولت درصدد عمق بخشی به بازار و همزمان استفاده از آن برای تامین کسری بودجه خود است که انتخاب نکردن سازوکاری صحیح برای این موضوع می تواند در کنار فعالیت های هیجانی مردم، پیش بینی های بدبینانه کارشناسان را تحقق ببخشد. درهمین رابطه در گزارش امروز در مصاحبه با مهدی سوری، کارشناس بازار سرمایه به آنالیز ابعاد مختلف این مساله پرداخته ایم.

بورس 99 همه رکورد ها را زده است

در جریان معاملات بورس اوراق بهادار در امسال در مدت 28 روز معاملاتی، تعداد 178 میلیارد و 220میلیون سهم و حق تقدم به ارزش 172 هزار میلیارد تومان در 30 میلیون دفعه در بورس اوراق بهادار مورد معامله قرار گرفته است. شاخص کل نیز که معاملات امسال بورس را از ارتفاع 512 هزار و 900و احد شروع نموده است، تا به امروز با 466 هزار و 206 واحد رشد، معادل 90 درصد افزایش را به ثبت رسانده و به ارتفاع 979 هزار و 106 واحد رسیده است. از طرفی بازیگران حقیقی همانند روز های اخیر در نقش خریدار ظاهر شدند. در این جهت روز یکشنبه و دوشنبه بیش از دو میلیارد و 500 میلیون سهم به ارزش دو هزار و 500 میلیارد تومان به پرتفوی حقیقی ها افزوده شد که در تاریخ معاملات بازار سهام بی نظیر بود.

دولت تمایلی برای راهنمایی نقدینگی به سمت فراوری ندارد

دولت فعلی نشان داده بار فشار مالی و تامین کسری بودجه خود را بر مردم تحمیل می نماید، مستقیم یا غیرمستقیم، دولت کنونی با انواع و اقسام تشویق ها به دنبال راهنمایی نقدینگی مردم به بازار بورس است تا منابع مالی آنها را تحت اختیار خود قرار دهد یا اینکه به وسیله استقراض از بانک مرکزی یا شبکه بانکی و دستگاه هایی مثل صندوق بازنشستگی که به نوعی به دولت وابسته هستند منابع مالی مردم را به سمت خود سوق دهد. درواقع در تمام این فرآیندها بدهی دولت به شبکه بانکی روزبه روز بیشتر می گردد. از طرفی حجم نقدینگی کشور به مرز 2500هزار میلیارد تومان رسیده است، سیل عظیمی که می تواند فراوری را جا به جا کند و شرایط ویژه ای را برای جهش فراوری رقم بزند. قطعا با عدم تغییر بسیاری از قوانین دست وپاگیر و سودهای بانکی بالایی که از فراوری گرفته می گردد نقدینگی کشور تمایلی به حرکت به سمت فراوری ندارد، لذا تا زمانی که دولت برپایه همان سیاست های مالی قبلی حرکت کند در به روی فراوری گگردده نمی گردد. عدم تغییر در سیاست های مالی دولت به معنای عدم تغییر در فرایند فراوری کشور است. بی گمان با جرات می توان گفت دولت تمایلی برای حرکت دادن سرمایه های مردم به سمت فراوری ندارد. از این روست که با تشویق مردم برای سرمایه گذاری در بازار بورسی که بخشی از آن حبابی است درحال حاضر صرفا به دنبال تامین مالی بوده و فراوری را در اولویت های بعدی قرار داده است. در ادامه مهدی سوری، کارشناس بازار سرمایه بیشتر در این خصوص شرح داده است که دقیقا منظور از این اینکه گفته می گردد تمایل یا اراده ای برای حرکت دادن نقدینگی به سمت فراوری یا بخش مولد اقتصاد ندارد، چیست.

آیا بورس ایران ضدفراوری است؟

باتوجه به دوقطبی های ایجاد شده در بازار سرمایه و گرفتار شدن مردم بین نظرات مختلف، پفراینده بازار سهام احتیاج به واکاوی بیشتری دارد. اقتصاددانان از حباب قیمتی صحبت می نمایند که هرلحظه امکان ترکیدن آن وجود دارد و در مقابل آنها نیز کارشناسان مالی ای هستند که همچنان معتقد به فعالیت در این بازار بوده و از ادامه سود آن استقبال می نمایند. درعین حال نیز برای برطرف دغدغه های دوطرف نیز تا به حال اقداماتی از سوی دولت و سیاستگذاران اجرا شده است. با توجه به اینکه مردم و دولت در شرایط کنونی بازار نفع برده و شرکت ها نیز چشم انتظار ادامه این همکاری هستند، ضروری است با آنالیز نقش مردم و دولت، از اقدمات لازم برای آینده صحبت کرد. در این زمینه فرهیختگان با مهدی سوری، کارشناس بازار سرمایه به گفت وگو نشسته است. سوری نظرات قابل تاملی را درمورد نگرش فعلی به بورس در میان اقتصاددانان و کارشناسان مالی مطرح نموده است.

همه فعالیت های بورس به اقتصاد ایران یاری می نماید

مهدی سوری در پاسخ به این سوال که آیا بورس ایران راهی به جز یاری به بخش مولد اقتصاد ایران، راه دیگری می رود، می گوید: در روزهای پرشور معاملات سهام، شلوغی صف های دریافت کد بورس و پرداختن بسیاری از رسانه های غیرمالی به این بازار، مساله ای که کمتر از آن حرف زده می گردد، رسالت واقعی بازار سرمایه، یعنی بخش مولد و یاری به آن است. درواقع سوالی که این روزها اذهان تخصصی اقتصاد و بازار سرمایه را به خود درگیر نموده است، چگونگی یاری این نوع بازار به بخش حقیقی و مولد اقتصاد است. برای پاسخ به این موضوع بهتر است آنالیز را از رفتار افراد مختلف جامعه که شکل دهنده اجزای مختلف اقتصاد هستند، شروع کنیم؛ افرادی که می توانند شامل شخصیت های حقوقی (شرکت ها)، حقیقی (مردم عادی) و یا دولت به عنوان عظیم ترین بازیگر مالی باشند. حرکت مالی این گروه ها بسیار مهم است، به عنوان مثال زمانی که دائما درحال خرید از اقشار دستفروش هستیم، درحال حمایت از این نوع کسب وکاریم یا اینکه با ورود به بازار مسکن درحال حمایت از کسب وکارهای مرتبط با این حوزه قرار گرفته ایم. حال فرض کنیم که این گروه ها با ورود خود به بازار سرمایه به طور مستقیم و غیرمستقیم به شرکت ها، کارخانه ها و بخش مولد اقتصاد یاری خواهند کرد که این یاری عمدتا به وسیله عرضه های اولیه و شرکت سهامداران در افزایش سرمایه است. اما نکته بسیار مهمی که این روزها درمورد بازار سرمایه مقفول مانده، امکان یاری دائمی به اقتصاد و بخش حقیقی حتی در شرایطی که حبابی خوانده می گردد، است. درحال حاضر عمده فعالیت های بازار سرمایه در معاملات ثانویه درحال انجام است که همین مساله بسیار مهمی است که در کنار نکات منفی، نکات مثبتی نیز به همراه دارد. به عنوان نمونه زمانی که حباب قیمتی در بازار مسکن شکل می گیرد و قیمت ها را در این بازار بالا می برد، بسیاری از سرمایه گذاران علاقه مند به فعالیت در این حوزه می شوند، درواقع این نمونه را می توان به همه کالاها و بازارها تعمیم داد. با این اوصاف فعالیت های سفته بازانه در بازار سهام که ممکن است حباب قیمتی را نیز شکل دهد، توانایی ایجاد انگیزه برای راه اندازی خط های فراوری جدید در بسیاری از سرمایه گذاران دور از بازار را خواهد داشت، چراکه در این حالت همانند بازار مسکن، ارزش شرکت ها بالا رفته است.

توصیه هایی به تازه واردهای بورس

سوری درخصوص چگونگی رفتار اضلاع مختلف بازار سرمایه برای ادامه دار بودن رشد فعلی بورس نیز توصیه هایی برای افراد حقیقی دارد. وی معتقد است اینکه گفته می گردد با ورود تعداد قابل توجه افراد حقیقی و فعالیت هیجانی آنها در بورس، حباب تشکیل شده است، البته این مساله به معنی موافقت با ایجاد شدن حباب در هیچ بازاری نیست، اما این نتیجه را به ما نشان می دهد که حتی فعالیت های نادرست در بازار سهام همانند بالارفتن قیمت شرکت ها می تواند برای اقتصاد، فوایدی نیز داشته باشد. اما درهرحال درچنین شرایطی این اشخاص تازه وارد و غیرحرفه ای هستند که عمدتا با گران خریدن سهام شرکت ها متضرر می شوند. برهمین اساس پیشنهاد تمام کارشناسان به افراد عادی، ورود آگاهانه به بازار سرمایه و یا استفاده از ظرفیت های غیرمستقیم سرمایه گذاری همانند صندوق ها است. همچنین حداکثر سرمایه ای که افراد برای خرید سهام و سرمایه گذاری درنظر می گیرند باید قسمتی از دارایی ها باشد که درصورت افت بازار سهام، ضربه ای به تمام آن وارد نکند. از طرفی هم حداقل سرمایه ای نیز که پیشنهاد می گردد، مبغلی است که درصورت رشد بازار بتواند سود مناسبی را به سرمایه گذار برساند.

دولت چه کند؟

در کنار توصیه ها به افراد حقیقی و سرمایه گذار، به دولتمردان نیز توصیه می گردد که استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای خصوصی سازی سالم و صحیح بسیار ارزشمند است. درواقع به جای جلوگیری از ورود نقدینگی به بازار سرمایه، بهتر است که ظرف بازار با عرضه شرکت های دولتی عمیق تر و گسترده تر گردد. اما مهم است که دولت، بازار سرمایه را که هرچند محلی برای خصوصی سازی واقعی است، اما نباید وسیله ای برای تامین مالی کسری ها کند. گرچه رسالت بازار سرمایه تامین مالی است اما این نوع نگاه دولت به بازار سرمایه اگر دائمی و جبرانی گردد، مشکل زا خواهد بود. به عنوان نمونه عرضه شرکت های دولتی که از روز گذشته ثبت نام و تخصیص آن به وسیله صندوق ها شروع شده است، واگذاری ای است که درنهایت مالکیت و مدیریت را در اختیار دولت نگه خواهد داشت. برهمین اساس تا مادامی که در این نوع عرضه ها، مدیریت و مالکیت نیز به بخش مردمی واگذار نگردد، نه تنها تغییری صورت نگرفته، بلکه استفاده از ظرفیت بازار نیز صورت نپذیرفته است. از طرفی با توجه به نقدینگی موجود در جامعه و تعدد شرکت هایی که به این نقدینگی احتیاج دارند، دولت باید زیرساخت های بازار سرمایه را پاسخگو این حجم از معاملات کند. درواقع حالا که هم در طرف عرضه و هم تقاضا متقاضیانی وجود دارد باید زیرساخت اتصال این دو فراهم گردد. این زیرساخت ها شامل دستورالعمل ها، قوانین و تقویت هسته معاملاتی بازار است. گفتنی است که تبدیل شدن بازار سهام به بازوی تامین مالی دولت و همزمان، تشویق مردم از سوی دولتمردان، هر اتفاق نامناسبی در این بازار را تبدیل به مطالبه سرمایه گذاران خواهد نمود، بنابراین بازار همچنان لزوم توجه دولت را می طلبد.

مهم تر از حباب، هسته ناقص معاملاتی است

سوری می گوید که تا به امروز عمده مباحث درخصوص فعالیت فعلی بورس ایران، مربوط به شکل گیری حباب بوده است، اما آن چه بیشتر از حباب قیمتی، شرایط کنونی بازار سرمایه را تهدید می نماید پاسخگو نبودن هسته معاملاتی این بازار و دستورالعمل های سازمان بورس است. اگر بازار سرمایه نتواند به جذب فزاینده نقدینگی بپردازد، نه تنها رشد بازار سرمایه متوقف شده، بلکه امکان کوچ نقدینگی ها از بورس به بازارهای موازی مثل دلار و طلا وجود دارد. بنابراین حالا که سازمان بورس در سایه تحریم ها امکان خریداری هسته های جدید معاملاتی را ندارد، بهتر است که دولت به عنوان حامی و ذی نفع از این ظرفیت هرطورکه شده، اقدام به گسترده تر کردن و تقویت هسته معاملاتی بازار کند. کارشناسان دولت و حتی اقتصاد به خوبی واقف بر این مساله هستند که مدل رشد بازار همراه با ورود نقدینگی است که ادامه پیدا خواهد نمود و این شرایط هسته معاملاتی، توانایی جذب حجم بیشتر از این مقدار نقدینگی را نخواهد داشت.

مهم ترین اقداماتی که تا به حال اجرا شده است

شرکت اطلاع رسانی و خدمات سازمان بورس با فرهنگ سازی و اطلاع رسانی شهربه شهر، بخشی از مردم و افراد جامعه را با این بازار آشنا کرد و درواقع زمینه ورود تاریخی مردم و سرمایه های آنها را به بازار فراهم کرد. از طرفی نیز بانک مرکزی و وزارت اقتصاد با حمایت های قابل قبولی که از بازار بورس به عمل آوردند، به تقویت این سناریو یاری عظیمی کردند. در ادامه دولت نیز گام عظیمی با قبول واگذاری بخشی از شرکت ها و بنگاه های خود در راه تقویت بازار سرمایه برداشت، اما سازوکاری که برای این عرضه ها استفاده شد، مورد قبول عمده ای از کارشناسان مالی و مالی نبود.

بازار سرمایه تبدیل به موسسات مالی ورشسکته نگردد؟

موضوع بازار سرمایه با موسسات مالی بسیار متفاوت بوده، چراکه آن زمان مردم، پول خود را به امانت نزد موسسات سپرده بودند و پس از مدتی نیز خواهان اصل و فرع (سود) پول خود شده بودند. موسسات نتوانستند تعهدات خود را اجرایی نمایند و همین باعث بروز اتفاقات تلخی شد، اما در بازار سهام افراد شخصا تصمیم گیر سرمایه ها و آورده خود هستند و اگر رفتار هیجانی خود را کنترل نمایند و با آگاهی وارد این بازار شوند، در طولانی مدت همه آمارها نشان می دهد بازار بورس ایران با همه افت وخیزهایی که داشته، سودده ترین بازار مالی کشور طی 10 سال اخیر بوده است. بنابراین افزایش آگاهی ها و کنترل هیجانات از سوی سرمایه گذاران و توصیه هایی که در اینجا به دولت داشتیم، می تواند نگرانی ها درخصوص بورس را تاحدودی کم کند و شاهد اتفاقات بد نباشیم. همچنین توجه داشته باشیم مثبت و منفی بودن ذات بازار سهام است و طبیعی است کسی که وارد این بازار می گردد، می داند که این بازار یک روز متعادل شده و همواره صعود قدرتمند خود را ادامه نخواهد داد. از طرفی بدبینی ها نیز همواره به بازار وجود داشته است، اما افراد باید بدانند که درصورت رعایت توصیه های گفته شده، می توانند حضوری فعال، دنباله دار و سودمند در بازار داشته باشند.

بازگشت به صفحه رسانه ها

سهند بلاگ: سهند بلاگ: با سهند بلاگ از وبسایت و وبلاگ رایگان بهره ببرید