درمان تومور سرطانی همراه با متاستاز کودک 3 ساله با دو نوبت سلول درمانی CAR، T - مجله سرگرمی

در این روش ایمنی درمانی، پزشکان سلول های ایمنی خود بیمار را از بدنش خارج می نمایند و با تغییرات ژنتیکی، آن ها را به شکارچیانی بسیار قدرتمند برای نابودی سلول های سرطانی تبدیل می نمایند. با وجود موفقیت های فراوان این روش در سال های گذشته، عملکرد آن بیشتر به سرطان های خون محدود بود و تومورهای سخت در برابر آن مقاومت می کردند. اما گزارش نو منتشرشده در نشریه معتبر پزشکی نیو انگلند (The New England Journal of Medicine) نشان می دهد که این محدودیت تاریخی در حال از بین رفتن است.

جزئیات بالینی ناپدید شدن تومور سرطانی در کودک 3 ساله

این بیمار خردسال در زمان تشخیص اولیه با یک توده بسیار بزرگ در کبد خود روبرو بود که ابعاد آن به 11 در 10 در 7 سانتی متر می رسید. آنالیز های دقیق پزشکی تعیین کرد که بیماری او نوعی سرطان نادر و تهاجمی کبد به نام هپاتوبلاستوما (Hepatoblastoma) است. با وجود انجام سه دوره شیمی درمانی سنگین و جراحی برای برداشتن تومور اصلی و بعلاوه دو عمل جراحی مجزا برای خروج ضایعات سرطانی که به ریه ها سرایت نموده بودند، بیماری خیلی سریع بازگشت و تومورهای نوی در ریه او ظاهر شدند.

پس از ناکامی روش های رایج، این کودک در یک کارآزمایی بالینی پیشگامانه به نام CARE ثبت نام شد که برای نخستین بار اثرگذاری نوعی درمان آزمایشی را روی انسان آنالیز می کرد. در این روش، پزشکان سلول های T شبکه ایمنی کودک را دریافت نموده و آن ها را طوری دستکاری ژنتیکی کردند که پروتئینی به نام گلایپیکان-3 (Glypican-3) را روی سطح سلول های سرطانی شناسایی کند. علاوه بر این، دانشمندان ژن های مربوط به فراوری دو پروتئین ایمنی به نام های اینترلوکین-15 و اینترلوکین-21 را هم به این سلول ها اضافه کردند تا طول عمر و قدرت کشندگی آن ها را در برابر تومور به حداکثر برسانند.

این روند درمانی کاملاً سرپایی انجام شد و بیمار تنها دو تزریق از این سلول های دستکاری شده دریافت کرد. پس از اولین تزریق، سطح پروتئین آلفا-فتوپروتئین (Alpha-fetoprotein) در خون کودک که نشان دهنده اندازه فعالیت تومور است با افتی شدید همراه شد و سی تی اسکن ها کوچک شدن توده را تایید کردند. هشت هفته بعد و با دریافت دوز دوم، آزمایش ها و تصویربرداری های بعدی نشان دادند که هیچ اثری از بیماری باقی نمانده و تنها بافت های اسکار بی خطر به جای مانده اند. آنالیز های بالینی پس از 12 ماه نشان می دهد که این کودک همچنان بدون هیچ گونه نشانه ای از بیماری به زندگی عادی خود ادامه می دهد.

چرا این دستاورد یک تحول تازه در ایمنی درمانی محسوب می گردد؟

تومورهای سخت برخلاف سرطان های خون، مانند یک قلعه محکم عمل می نمایند. آن ها ساختاری فشرده دارند و محیط اطرافشان را طوری تغییر می دهند که سلول های ایمنی بدن توانایی نفوذ به درون تومور را از دست می دهند یا در صورت ورود، غیرفعال می شوند. دستکاری نو دانشمندان و افزودن ژن های تقویت نماینده به سلول درمانی CAR-T باعث شد سلول های ایمنی بتوانند این دیوار دفاعی سخت را بشنمایند و سرطان کبد را بدون ایجاد عوارض سمی شدید در سایر ارگان های بدن نابود نمایند.

کبد سومین عامل مرگ ومیر ناشی از سرطان در سراسر دنیا است و درمان هپاتوبلاستومای مقاوم به شیمی درمانی تا پیش از این بسیار سخت بود. هرچند این نتایج درخشان مربوط به یک بیمار در آزمایشی اولیه است، اما تداوم کارآزمایی های بالینی در مراکز پیشرفته ای مانند بیمارستان بچه ها سیاتل و دانشکده پزشکی بایلور نشان می دهد که شاید به زودی عصر تازه ای در درمان تومورهای سخت شروع گردد.

مکانیسم زیستی نبرد سلول های CAR-T با تومورهای کبد

برای درک بهتر این موفقیت، باید بدانیم که سلول های سرطانی کبد چگونه از دست سیستم ایمنی فرار می نمایند. در حالت عادی، سلول های سرطانی با پنهان کردن نشانه های خود، از دید سربازان ایمنی بدن یا همان سلول های T مخفی می شوند. دانشمندان در آزمایشگاه، گیرنده های مصنوعی ویژه ای را به ساختار سلول های T متصل می نمایند تا مانند یک سیستم راهنمایی لیزری، دقیقاً به پروتئین گلایپیکان-3 که روی سطح سلول های سرطانی کبد واقع شده است متصل شوند.

عامل اصلی موفقیت در این بیمار، اضافه کردن سیستم پشتیبانی داخلی به خود سلول ها بود. پروتئین های اینترلوکین-15 و اینترلوکین-21 به عنوان عاملی تقویتی برای سلول های ایمنی عمل می نمایند. این دو ماده باعث می شوند سلول های درمانی به جای خسته شدن در محیط تومور، مدام تکثیر شوند و تا پاکسازی کامل تمام ضایعات سرطانی در بدن فعال بمانند.

تفاوت کلیدی تومورهای سخت با سرطان خون در درمان های نوین

موفقیت های قبلی روش های ایمنی درمانی بیشتر در بیماری هایی مثل لوسمی مشاهده شده بود، چرا که سلول های سرطانی خون در جریان خون شناور هستند و سلول های درمانی به راحتی به آن ها دسترسی دارند. در مقابل، تومورهای سخت با ایجاد فشار بافتی بالا و فرستادن سیگنال های شیمیایی سرکوب نماینده، مانع ورود سلول های ایمنی می شوند.

کوشش های قبلی برای غلبه بر این سد دفاعی اغلب باعث عوارض جانبی شدید یا آسیب به بافت های سالم می شد. اما ویژگی خیره نماینده روش نو این است که بدون برهم زدن تعادل بدن و بدون احتیاج به بستری های طولانی مدت در بیمارستان، تومور را به شکلی کاملاً هدفمند و پاکیزه از بین برده است.

منبع: The New England Journal of Medicine