از دست دادن حس بویایی چه دلایلی دارد؟ - مجله سرگرمی

کووید 19 اثری که بیماری می تواند روی حس بویایی مان داشته باشد را به مرکز توجه آورد، اما از بینی هایمان چه چیز های دیگری درباره سلامتی مان دستگیرمان می گردد؟

خبرنگاران به نقل از بی بی سی ورلد نوشت، بیماری پارکینسونِ بری اسمیت در دوران 50 سالگی اش تشخیص داده شد، اما 50 سال قبل از تشخیص او یک علامت بسیار عجیب و دائمی پیدا نموده بود. او می گوید: یک روز بوی دودی مانند بوی سوختگی سیم احساس کردم. از آن موقع او بوی دیگری را احساس ننموده است. پزشک معالج اسمیت که در آن موقع گیج شده بود، از بین رفتن حس بویایی او را با غواصی مرتبط دانست، زیرا معروف است که غواصی در عمق زیاد می تواند بویایی را تخریب کند. ای کاش حق با دکتر بود.

از دست دادنِ حس بویایی می تواند دلایل ناگواری فراتر از غواصی داشته باشد و مورد اسمیت این را تأیید کرد. در دنیا امروز، اغلب افراد از دست دادنِ حس بویایی را به طور اتوماتیک به بیماری کووید 19 نسبت می دهند، اما از دست دادن حس بویایی می تواند یک علامت رایج در بیماری های تحلیل برنده عصبی مانند اِم اِس، پارکینسون و آلزایمر باشد. تحقیقات نشان داده که 38 درصد از مبتلایان به اِم اِس و نیمی از بزرگسالان مبتلا به فراموشی، 5 سال قبل از تشخیص علائمی از از دست دادنِ حس بویایی داشته اند. در خصوص بیماری پارکینسون، بین 45 تا 96 درصد از بیماران علائمی از تخریب حس بویایی را گزارش داده بودند.

سال ها از دست دادنِ حس بویایی - یا آنچه به عنوان آنوسمی یا نابویایی شناخته می گردد - به عنوان یکی از مشخصه های معین نماینده بیماری هایی مانند پارکینسون نادیده گرفته می شد، اما اکنون دانشمندان باور دارند که استفاده از آن به عنوان ابزار تشخیصی می تواند فواید بزرگی در پی داشته باشد. آسیب شناسی بیماری هایی مانند پارکینسون مدت ها قبل از نواحی دیگر، در ناحیه بویایی واقع شده است و احتمالاً به همین علت اسمیت 18 سال پیش از آغاز اولین لرزش حس بویایی خود را از دست داد.

یک آزمایش بویایی دقیق می توانست بیماری او را تا 2 دهه قبل از تشخیص رسمی آن شناسایی کند و برای کند کردن فرایند پیشرفت بیماری فرصت بیشتری در اختیار او بگذارد. طرح های زیادی برای توسعه آزمایش های بویایی در حال تکمیل است که می توان از آن ها برای تشخیص بیماری های تحلیل عصبی استفاده کرد.

یکی از این طرح ها که در دانشگاه کوئین مری در لندن در حال توسعه است، طرح پریدیکت-پی دی است. بر اساس این طرح یک تست بویایی با نام scratch and smell تهیه شده که امید است داده های گردآوری شده توسط آن برای تشخیص زودهنگام بیماری هایی مانند پارکینسون مورد استفاده قرار گیرد.

درمان زودهنگام پارکینسون می تواند از رشد این بیماری را متوقف یا آن را کند کند.

آلستر نویس، استاد ارشد در دانشگاه کوئین مری که پروژه تهیه تست های بویایی را راهنمایی می نماید، می گوید: مشکل اینجاست که این تست ها در حال حاضر بسیار گران هستند. یک تست استاندارد بویایی 34.88 دلار هزینه دارد درحالیکه برای تهیه آن فقط چند دلار هزینه شده است. درمانگاه های خصوصی می توانند از این تست ها استفاده نمایند، اما گرانی آن ها مانع از آن می گردد که از این ابزار مفید برای نظام سلامت عمومی استفاده گردد.

البته که از دست دادن حس بویایی فقط در نتیجه بیماری های تحلیل عصبی رخ نمی دهد. در حدود 19 درصد از جمعیت ممکن است در ناحیه بویایی مغز دچار اختلال عملکرد باشد و 0.3 درصد از جمعیت نیز به طور کل دچار نابویایی و 19.1 درصد دچار شرایطی با عنوان کمی حس بویایی (هایپوزمیا) است.

مطالعات اخیر نشان داده اند که از دست دادنِ حس بویایی می تواند به شرایط هایی مانند افسردگی، شیزوفرنی و دیستونی - یک نوع اختلال حرکتی که در آن ماهیچه های فرد به صورت غیرقابل کنترل دچار انقباض می شوند - مرتبط باشد.

مطالعه ای که در سال 2016 انجام شد نشان داد مردان (و نه زنان) با نشانه هایی از افسردگی معمولاً حس بویایی ضعیفی دارند و آن هایی که احساس تنهایی می کردند معمولاً در تشخیص بو های متفاوت خوب عمل نمی کردند. تحقیقات دیگر حس بویایی معیوب را به افزایش خطر مرگ مرتبط دانسته و نظرشان این است که می تواند زنگ هشداری برای پیری و بیماری باشد.

مطالعه ای که بروی 2200 نفر در بین سنین 17 تا 82 سال انجام شد نشان داد خطر مرگ طی 10 سال آینده در میان افرادی که حس بویایی ضعیفی داشتند 46 درصد بیشتر از خطر مرگ در میان آن هایی بود که در زمان انجام آزمایش حس بویایی معمولی داشتند.

اما حس بویایی چرا تا این حد برای پیش بینی شرایط سلامتی افراد قدرتمند عمل می نماید؟

کارل پیولات، متخصص بیماری های بینی و ناحیه بویایی مغز در دانشگاه ایست آنگلیا، باور دارد که همه چیز به تغذیه ما مربوط می گردد. برطبق تحقیقات او، یک سوم از افرادی که مسائل بویایی دارند پرخوری و یک سوم آن ها کم خوری می نمایند. از آنجایی که رژیم غذایی یکی از ستون های سلامتی است، می توان گفت که چرا مسائل بویایی خطر مرگ را افزایش می دهد.

پیولات می گوید حس بویایی ما 70 درصد از مزه هایی که تجربه می کنیم را تشکیل می دهد (البته هنوز بر سر میزان دقیق آن اجماع وجود ندارد) که شرح می دهد چرا از دست دادنِ حس بویایی بر اشتهای افراد اثر می گذارد. این گفته با تجربه های شخصی کلارا اوبرین، عصب شناس مستقلی که مشغول درمان بیماران عصبی و آسیب دیده مغزی است همخوانی دارد.

او می گوید: بو در زندگی بیماران نقش بسیاری مهمی دارد و بسیاری از آن ها [به دلیل از دست دادن حس بویایی]لذت از فعالیت های روزمره که برای ما مهم هستند را از دست داده اند. او می گوید بسیاری از افرادی که با بیمارانی از این دست در ارتباط هستند می گویند رفتار این افراد تغییر نموده، و بیشتر درونگرا، عصبانی و منزوی شده اند.

هانگلی چن، استاد همه گیرشناسی و آمار زیستی در دانشگاه دولتی میشیگان، علت دیگری را برای افزایش خطر مرگ در اثر از دست دادن حس بویایی شناسایی نموده است. او می گوید این افراد بیشتر در معرض خطر مرگ هستند، زیرا از دست دادنِ حس بویایی باعث می گردد مواجهه شان با محیط های خطرناک بیشتر باشد.

تصور کنید در جاده ای قدم می زنید و ناگهان بو مشمئز نماینده سوختن لاستیک به بینی تان می رسد، اگر فردی با مسائل بویایی در این محیط قرار بگیرد، از آن جایی که بوی دود را احساس نمی نماید، ممکن است به راه خود ادامه دهد و گاز های سمی را استنشاق کند. اسمیت می گوید یکبار دود ناشی از سوزاندن چوب در همسایگی شان اتاق او را پر نموده بوده، اما از آنجایی که مشام او کار نمی نموده، او ساعت ها در اتاق مانده تا اینکه همسرش وارد خانه شده است.

تخریب احساس بویایی در افراد می تواند آرایش مغز را تغییر دهد. نواحی ای از مغز، مانند پیاز بویایی و قشر پیش پیشانی که در بویایی دخیل هستند، کوچک می شوند، اما فقط این قسمت ها نیستند، بلکه قشر سینگولیت قدامی که برای تفکر منطقی و کنترل حرکت لازم است و همچنین سیستم لیمبیک که برای پردازش احساسات نقش حیاتی دارد، نیز [در اثر تخریب حس بویایی]کوچک می شوند.

خبر خوب این است که بخش هایی از مغز که به دلیل از دست دادن حس بویایی کوچک شده اند، در صورت بازگشت حس بویایی، می توانند دوباره رشد نمایند. اگر چنین اتفاقی بی افتد [حس بویایی فرد برگردد]پیاز بویایی، قشر های پیش پیشانی، سینگولیت قدامی و سیستم لیمبیک دوباره گسترش پیدا می نمایند و تمایل به فرد به غذا خوردن نیز بهبود پیدا می نماید.

این یعنی درمان های احیانماینده حس بویایی می توانند تکنیک های مؤثری باشند. محققان اکنون مشغول طراحی تکنیک هایی هستند که می تواند آن ها را قادر سازد حس بویایی تخریب شده را بازگردانند.

توماس هیومل، که مسئول درمانگاه بو و مزه در دانشگاهی در درسدن، است، یکی از این تکنیک ها با عنوان آموزش بویایی را ابداع نموده است. این تکنیک شامل بوییدن بو های نزدیک به هم می گردد که از ترکیب عصاره 4 دسته رایحه که معمولاً شامل رایحه گل رز، اوکالیپتوس، لیمو و گل میخک، است به دست آمده است.

از بیماران خواسته می گردد تا روزی دو بار به مدت 10 دقیقه و تا 3 ماه این عصاره با بو نمایند. این تکنیک روی همه اثر نداشته، اما تقریباً 40 درصد از مراجعان نشانه هایی از پیشرفت حس بویایی را گزارش داده اند.

درمان هایی مانند درمان هیومل برای طیفی از شرایط ها شامل از دست دادن تا ضعیف شدنِ حس بویایی در اثر بیماری کووید 19 تا بیماری های تحلیل نماینده سیستم عصبی، مناسب است. دارو هایی نیز برای برگرداندن حس بویای وجود دارد، اما این دارو ها رایج نیستند، زیرا عوارض جانبی دارند.

تحریک الکتریکی به معنی تحریک بخش هایی از مغز به وسیله الکترود هایی که یا بر سطح کار گذاشته می شوند یا به وسیله جراحی در داخل بدن کاشته می شوند، درمان های دیگر برای بازگرداندن حس بویایی است. این الکترود ها در فعالیت مغز تغییراتی ایجاد می نمایند که در عوض می تواند حس بویایی بیمار را ارتقا دهد.

برای مثال نشان داده شده که تحریک الکتریکی در بینی باعث تکثیر سلول های گیرنده ناحیه بویایی می گردد. در اگر تحریک الکتریکی در نواحی ای از مغز که در بویایی نقش دارند، صورت گیرد، فعالیت این نواحی افزایش پیدا می نماید و حس بویایی تقویت می گردد.

یوسف کاکماک، استاد آناتومی در دانشگاه اوتاگو در نیوزیلند، می گوید سلول های ناحیه بویایی پایانه هایی در نواحی ای از مغز که مسئول حافظه و راه یابی هستند، دارند؛ بنابراین حافظت از این سلول ها می تواند برای حافظه نیز مفید باشد.

کاکماک مشغول کار بر ابزاری است که می تواند به مثابه عینک برای بینی استفاده گردد و به تحریک سیستم عصبی ناحیه بویایی مغز یاری کند. او می گوید این ابزار می تواند در تخفیف یا متوقف کردن رشد بیماری هایی مانند آلزایمر و پارکینسون مفید باشد.

بهرحال، آنچه مهم است این است که باید حسی چنین ارزشمند را که شاید از آن غافل بودیم پاس بداریم.

منبع: BBC World

ترجمه: سایت خبرنگاران

dorezamin.com: دور زمین | سفر به دور زمین هیچوقت اینقدر آسون نبوده! تور ارزان، تور لحظه آخری، اروپا، تور تایلند، تور مالزی، تور دبی، تور ترکیه

banima.ir: قدرت گرفته از سیستم مدیریت محتوای بانیما