آیا انواع شیر گیاهی را می شناسید؟ - مجله سرگرمی

شیر گیاهی محصولاتی محلول در آب هستند که از حبوبات، دانه های روغنی، غلات یا شبه غلات به دست می آیند. این محصولات به لحاظ ظاهری و به ترکیب شیمیایی شباهت زیادی به شیر گاو دارند. به همین علت به اسم شیر در مصرف مستقیم یا در تهیه بعضی محصولات لبنی به اسم جایگزین شیر حیوانی به کار می فرایند. در ادامه مطلب بعضی از انواع شیر گیاهی و خواص آن ها معرفی می شوند.

• بعضی از انواع شیرهای گیاهی
  1. شیر سویا
  2. شیر جو دوسر
  3. شیر بادام کوهی
  4. شیر نارگیل
  5. شیر بادام هندی
  6. شیر شاهدانه
  7. شیر نخودفرنگی
  8. شیر برنج
  9. شیر ماکادمیا
• مروری بر ارزش غذایی انواع شیر گیاهی
• مصرف انواع شیر گیاهی برای چه کسانی سودمند است؟
• • گروه اول
  • گروه دوم
  • گروه سوم
    • تفاوت وگانیسم و گیاهخواری
• تحقیقات بر روی انواع شیرهای گیاهی ادامه دارد

بعضی از انواع شیرهای گیاهی

شیر سویا

شیر گاوی و شیر سویا مقادیر قابل توجهی از پروتئین را دارند: حدود 12-7 گرم در هر لیوان. این شیر گیاهی یکی از بادوام ترین شیرهای گیاهی موجود در بازار است. از نظر ارزش غذایی، شیر سویا حاوی کلسیم و ویتامین ب12 است.

شیر جو دوسر

شیر جو دوسر با داشتن بافت متراکم و غلظ بالا حالتی خامه ای دارد که آن را از افزودن هر نوع غلظت دهنده بی احتیاج می نماید. شیر جو دو سر از نظر میزان پروتئین، بعد از شیرهای لبنی و شیر سویا در صندلی سوم قرار می گیرد. به لطف وجود بتاگلوکان مصرف این شیر می تواند به کاهش کلسترول هم یاری کند. در جدول ارزش غذایی شیر جو دوسر، ویتامین ب، تیامین و فولات به همراه مواد معدنی شامل: مهمیم، منگنز ، فسفر ، روی و مس به چشم می خورد.

شیر بادام کوهی

در هر فنجان از شیر بادام کمتر از یک گرم پروتئین وجود دارد. اما میزان کلسیم این شیر گیاهی 50 درصد بیشتر از شیر گاو با میزان مشابه است. بادام سرشار از ویتامین د، ئی و حاوی آنتی اکسیدان است که در کنار هم، برای عملکرد بهتر مغز و داشتن پوستی سالم بسیار مفید است. با این وجود، بعضی از افراد حامی محیط زیست، با پرورش بادام آن چنان هم موافق نیستند. مخالفان علت این مخالفت را در میزان مصرف آب برای پرورش بادام اسم می نمایند. این موضوع افراد مختلف را به مصرف سایر انواع شیر سوق داده است. البته هنوز در خصوص این مورد، بحث های مختلفی وجود دارد.

شیر نارگیل

شیر نارگیل به لحاظ بافت خامه ای مشابه شیر بادام است. این شیر گیاهی سرشار از پتاسیم، منگنز ، مهمیم، کلسیم، سدیم و ویتامین ب است که در مقابل، پروتئین کمی دارد. اگرچه نارگیل حاوی چربی اشباع است، اما در عین حال یکی از برترین منابع غذایی تری گلیسیریدهای با زنجیره میانه است. تحقیقات نشان می دهد این نوع چربی به افزایش سوخت و ساز بدن، تنظیم اشتها و افزایش اکسیداسیون چربی یاری می نماید.

شیر بادام هندی

شیر بادام هندی حاوی چربی های اشباع و همینطور آناکاردیک، با اثرات ضدسرطانی، است. این شیر گیاهی منبع خوبی از کلسیم، ویتامین د، ئی و البته لوتئین و زآگزانتین (نوعی کارتنوئید) بوده که برای سلامت چشم مفید است. به لحاظ زیست محیطی بادام هندی از میزان آب کمتری نسبت به بادام سنگی استفاده می نماید و نسبت به شیر بادام غلیظ تر است.

شیر شاهدانه

آیا می دانستید پروتئین موجود در دانه های شاهدانه بیشتر از گوشت گاو، کلسیم آن بیشتر از شیر حیوانی و میزان چربی اشباع آن نسبت به روغن زیتون کمتر است؟ بنابراین، شاهدانه را می توان یک غذای فوق العاده از نظر ارزش غذایی در نظر گرفت. شاهدانه منبع بسیار خوبی از مهمیم ، آهن ، روی ، ویتامین ب 1 و البته پروتئین است، ضمن این که به راحتی قابل هضم است. همینطور حاوی چربی های امگا 3 و امگا 6 به نسبت یک به سه است که به حفظ سلامت مغز و قلب یاری می نماید. علاوه بر موارد گفته شده، خاصیت ضدالتهابی هم دارد. پرورش شاهدانه به آب بسیار کمتری نسبت به سایر محصولات مشابه احتیاج دارد. همینطور، احتیاجی به کود شیمیایی یا مواد افزودنی برای تقویت خاک هم ندارد؛ در واقع شاهدانه خودش باعث تقویت خاک می شود.

شیر نخودفرنگی

یکی از شیرهای گیاهی که کمتر شناخته شده است، شیر نخود فرنگی است. میزان پروتئین و چربی موجود در این شیر مشابه شیر گاو است. این حقیقت شیر نخودفرنگی را به گزینه مناسبی برای تهیه اسموتی بعد از تمرینات ورزشی تبدیل نموده است. ضمن این که این شیر گیاهی منبع خوبی از پتاسیم بوده که میزان آن حدود دو برابر شیر گاو است.

شیر برنج

هر یک لیوان از شیر برنج شیرین نشده چربی کمی دارد و حاوی 11 گرم کربوهیدرات است. این شیر گیاهی به اسم تغذیه مناسب بعد از تمرینات ورزشی گزینه مناسبی است. شیر برنج فاقد گلوتن است و به صورت تقریبی 25 درصد از کلسیم مورد احتیاج روزانه بدن را تامین می نماید. ضمن این که حاوی مقادیر قابل توجه منگنز و سلنیوم است. برای جلوگیری از بالا رفتن قند بهتر است از نوع شیرین شده آن استفاده نشود.

شیر ماکادمیا

ماکادامیا (فندق استرالیایی) سرشار از چربی های تک غیراشباع، امگا 3 و امگا 6، ویتامین ب 1 و ب 2، مهمیم و منگنز است. شیر گیاهی فندق استرالیایی همینطور حاوی یک نوع نادر از امگا 7 به نام پالمیتولئیک اسید است که برای حفظ سلامتی قلب مفید است.

مروری بر ارزش غذایی انواع شیر گیاهی

نوع شیر	میزان کالری	پروتئین	چربی	کربوهیدرات	سایر مواد
شیر حیوانی	146 کیلوکالری	8 گرم	8 گرم	13 گرم	فسفر، کلسیم، ویتامین های ب
شیر سویا	90 کیلوکالری	8 گرم	4.5 گرم	15 گرم	فیبر، پتاسیم، ویتامین های ب
شیر برنج	140 کیلوکالری	1 گرم	3 گرم	27 گرم	پتاسیم، منگنز، سلنیوم
شیر نارگیل	80 کیلوکالری	1 گرم	4 گرم	8 گرم	فیبر، ویتامین های د و ب 12
شیر بادام کوهی	39 کیلوکالری	1 گرم	3 گرم	3.5 گرم	مهمیم، منگنز، ویتامین د
شیر بادام هندی	50 کیلوکالری	1 گرم	2 گرم	1 گرم	مهمیم، آهن، پتاسیم
شیر جو دوسر	120 کیلوکالری	3 گرم	5 گرم	16 گرم	فسفر، کلسیم، ب 12

ارزش غذایی بعضی از انواع شیر گیاهی به ازای یک لیوان (معادل 240 میلی لیتر). توجه شود که شیرهایی که به صورت خانگی تهیه می شوند کالری بالاتری دارند، ضمن این که در مقادیر ویتامین و مواد معدنی دیگر هم متفاوت هستند.

مصرف انواع شیر گیاهی برای چه کسانی سودمند است؟

شیر حیوانات از قرن ها پیش به اسم یک محصول پرکاربرد به وسیله انسان ها مورد استفاده قرار می گرفته است. تاریخچه مصرف شیر به هشت هزار تا 10 هزار سال قبل از میلاد مسیح بازمی شود. شیر در رژیم غذایی صندلی ویژه ای دارد. مصرف شیر حیوانی، از زمان تولد، به دریافت مواد مغذی بدن یاری می نماید. این محصول لبنی نه تنها به بدن انرژی کافی برای انجام فعالیت های روزانه را می دهد، بلکه به واسطه مواد مغذی موجود در آن، تأثیرات مثبتی از جمله اثرات ضد التهابی، ضد عفونی و پروبیوتیک هم دارد.

به علت ارزش غذایی بالای شیر گیاهی، جایگزین مناسبی برای شیر و سایر مواد تهیه شده از شیر لبنی است. ارزش غذایی بالای انواع شیر گیاهی به ارزش غذایی مواد اولیه ای که شیر از آن ها تهیه شده بازمی شود. انواع شیر گیاهی غنی از ترکیبات مغذی و ریزمغذی است که هنگام عصاره گیری، این ترکیبات مغذی به شیر گیاهی هم منتقل می شود.

گروه اول

از آنجا که در شیر تقریبا تمام مواد مغذی لازم برای تغذیه و حفظ سلامت بدن وجود دارد، همچنان یکی از پرمصرف ترین محصولات حتی در میان بزرگسالان محسوب می شود. مصرف این محصول لبنی به خصوص در کشورهای توسعه نیافته بسیار اهمیت دارد. از آنجا که شیر منبع مهم تأمین انرژی، پروتئین و چربی است، یکی از مهم ترین مواد غذایی در برطرف سوء تغذیه در بچه ها به شمار میرود که کاهش سرانه مصرف شیر سلامت را به مخاطره می اندازد.

گروه دوم

طبق آمارهای به دست آمده حدود 65 درصد از افراد در سراسر جهان توانایی هضم لاکتوز، قند موجود در شیر، را ندارند. شیر بدون لاکتوز برای افراد حساس به شیر، دارای همان ارزش غذایی است و برای کسانی که توانایی هضم شیرهای معمولی را ندارند، گزینه بسیار مناسبی است. بر خلاف چیزی که به نظر می رسد شیر بدون لاکتوز از حذف لاکتوز از شیر به دست نمی آید. برای تولید این نوع شیر، آنزیم خاصی به نام لاکتاز به شیر افزوده می شود. این آنزیم لاکتوز را تجزیه نموده و به قندهای قابل هضم تبدیل می نماید. در شیر بدون لاکتوز، طعم شیر کمی شیرین تر از شیر معمولی است. علت آن این است که زبان قندهای ساده را شیرین تر از انواع قند با ساختار پیچیده حس می نماید.

گروه سوم

افراد حساس به شیر تنها افرادی نیستند که مصرف نماینده اصلی شیر گیاهی هستند، بلکه تمامی افراد می توانند این محصول را در سبد غذایی خود جای دهند. در این میان، افرادی هم هستند که با انتخاب سبک زندگی خاص مصرف شیرهای گیاهی را به شیر حیوانی ترجیح می دهند. از جمله این سبک های خاص زندگی، سبک وگان و سبک گیاهخواری است.

تفاوت وگانیسم و گیاهخواری

گیاهخواران افرادی هستند که محصولات حیوانی در رژیم غذایی شان جایی ندارد. آن ها با کشتار حیوانات مخالف هستند. البته بسیاری از گیاهخواران برای دوری از مضررات محصولات حیوانی این رژیم غذایی را انتخاب نموده اند. گیاهخواران اغلب گوشت، مرغ و محصولات حیوانی را استفاده نمی نمایند. از طرف دیگر، تخم مرغ، شیر یا لبنیات را از رژیم غذایی روزانه خود حذف نمی نمایند.

در کنار گیاهخواری، مفهومی به نام وگان هم وجود دارد. وگان ها نه تنها گوشت و مرغ در رژیم غذایی خود ندارند، بلکه هیچ گونه فراورده دامی یا محصولات جانبی حیوانی هم در فهرست غذایی آن ها صندلیی ندارد. وگان ها سعی دارند از محصولات گیاهی استفاده نمایند که تا حد امکان هیچ ردی از کشتار، استثمار و آزمایش بر روی حیوانات در آن ها وجود نداشته باشد. به همین علت وقتی در خصوص استفاده از محصولات کاملا گیاهی صحبت می شود، اغلب افراد وگان مورد هدف هستند. به همین علت نام دیگر این محصولات، محصولات وگان است.

به دلایل ذکر شده و بعضی دیگر از دلایل، افراد گاهی مجبور به جایگزینی شیر با یک ماده غذایی دیگر با همان ارزش غذایی، یا استفاده از چندین ماده غذایی در کنار هم برای جبران مواد غذایی حذف شده از رژیم غذایی خود هستند. شایع ترین دلایل این جایگزینی شامل: آلرژی به پروتئین شیر، عدم تحمل لاکتوز یا انتخاب سبک زندگی سالم (مانند رژیم وگان یا همان رژیم گیاهی) هستند. به همین دلیل، یکی از برترین راهکار های موجود، جایگزینی شیر گیاهی به جای شیر حیوانی است.

افراد حساس به شیر تنها افرادی نیستند که مصرف نماینده اصلی شیر گیاهی هستند، بلکه تمامی افراد می توانند این محصول را در سبد غذایی خود جای دهند.

تحقیقات بر روی انواع شیرهای گیاهی ادامه دارد

هر کدام از انواع شیر گیاهی دارای ویژگی هایی شامل ظاهر، طعم و رنگ منحصر به فرد، ارزش غذایی متفاوت و البته پایداری شیر (در میزان ته نشینی مواد تشکیل دهنده شیر) متفاوتی هستند.

به صورت کلی شیرهای گیاهی حاوی ترکیبات مفیدی برای سلامتی هستند که از آن جمله می توان به ترکیبات فنلی، اسیدهای چرب اشباع نشده، آنتی اکسیدان و ترکیبات فعال زیستی (مانند فیتواسترول ها و ایزوفلاون ها) اشاره نمود. این حقایق کارایی و البته محبوبیت محصولات گیاهی را به اسم جایگزین مناسب شیرهای حیوانی پررنگ تر نموده است.

این دلایل باعث شده است تا تحقیقات گسترده ای به منظور توسعه و توسعه شیرهای گیاهی و مشتقات آن ها مانند: ماست، بستنی و نوشیدنی های تخمیر شده از شیر گیاهی انجام پذیرد. به این ترتیب، راهکار مناسبی برای افرادی که از مواد مغذی شیر و خواص آن محروم هستند، ارائه می شود. در حال حاضر، تحقیقات زیادی برای جایگزین کردن شیر با انواع شیر گیاهی اجرا شده است. این نوع شیر که محلول در آب است از سبزیجات، حبوبات، غلات و مغزها تهیه شده است.

بعضی از مراحل تولید شیر گیاهی مشابه شیر حیوانی است. بسته به این که شیر گیاهی از چه ماده ای تهیه می شود، مراحل ممکن است کمی متفاوت باشد. با این حال، مراحل تولید در بیشتر آن ها مشترک است. به طور مثال، پیش تصفیه مواد اولیه، گرفتن عصاره شیر، ترکیب مواد افزودنی، تعلیق، تثبیت و افزودن مواد نگهدارنده برای بهبود ماندگاری محصول از آن جمله اند. از آنجا که انواع شیر گیاهی همچنان تحت مطالعه قرار دارند تا اطلاعات بیشتری از آن ها در دسترس قرار بگیرد، هنوز تعریف و طبقه بندی درستی در خصوص شیرهای گیاهی وجود ندارد.

طبق یک طبقه بندی کلی انواع شیرهای گیاهی به پنج زیر گروه تقسیم می شوند که عبارتند از: غلات پایه، حبوبات، مغز، دانه و شبه غلات.

georgiaro.ir: تور گرجستان ارزان قیمت | تور تفلیس، باتومی، تور نوروز، بهار

huseynvahedi.ir: وبلاگ واحدی | من یک جهانگرد هستم

indiaro.ir: تور هند ارزان قیمت| تور بمبئی، گوا، آگرا، جیپور، تور مثلث طلایی

منبع: کتاب کاله