صدای پای کاروان کربلا بر گوش می رسد، آداب و رسوم سمنانی ها در محرم - مجله سرگرمی

به گزارش خبرنگار از ، همزمان با فرا رسیدن محرم مردم ولایت مدار سمنان با پوشیدن لباس مشکی و آب و جارو کردن مساجد، برپایی تکیه ها و برپا کردن خیمه و کشیدن چادر مشکی بر سر خیمه ها، زدن پرچم بر سر در منازل و کوچه پس کوچه ها شهر و روستا خود را برای عذا داری شهیدان دشت کربلا آماده می کنند.

از جمله اقداماتی که در ایام محرم در استان سمنان انجام می گردد علم شوران و علم بندان، نخل گردانی، مراسم سینه زنی و زنجیر زنی در مساجد و کوچه پس کوچه های شهر و روستا نوحه سرایی در طی شبانه روز بعد از اقامه نماز جماعت، تعزیه خوانی، بر گزاری مراسم روضه خوانی و مرثیه سرایی در مساجد، زینبیه ها و اماکن متبرکه و پخت حلیم در روز های دهم، چهلم و چهل و هشتم می باشد.

یکی از آداب مردم سمنان این است که با مراسم علم گردان در روستا ها و شهر ها عاشقان ابا عبدالله الحسین با توزیع نذورات دربین سینه زنان و زنجیر زنان در پی تسکین قلب اندوه بار خود از غم شهادت سید و سالار شهیدان هستند باشد که برکات خون شهدای کربلا مرحمی بر آلامشان باشد و حاجت روا باشند و گره از کارشان باز گردد.

مراسم حلیم پزان

مراسم حلیم پزان در استان سمنان از قدیم الایام در این روزهای محرم رواج داشته است هنوز هم در بعضی روستا های این استان حلیم را به سبک قدیم تهیه و تبخ می کنند.

در روستا های اطراف شهرستان میامی منطقه کالپوش به دلیل اینکه شغل اصلی مردم این منطقه کشاورزی و دامداری است و بیشترین محصول کشاورزی آنان گندم است نحوه تهیه مواد حلیم (شیلان) اینگونه است که فردی با حضور در مساجد و زینبیه ها با اعلام جمع آوری گندم و روغن هر کسی در حد وسع خود مقدای گندم و روغن جمع آوری می نماید و گوشت حلیم نیز از نزورات قربانی شده (گاو، گوسفند) در پای علم گردانی جمع آوری می گردد.

زنان روستا با حضور در مساجد و حسینیه ها پس از شستن گندم و خشک کردن آن دختران جوان در محل در نظر گرفته شده با وسیله ای به نام (سورکو) ساخته شده از چوب و سنگ (هاونگ) می کوبند و زن مسنی که تجربه زیادی در میزان و کنترل نرمی گندم دارد بر کار بانوان جوان نظارت می کنند به رسم عقایدی که دارند دختران جوان در پای کوبیدن گندم برای حلیم پذان امام حسین دعا گشایش بخت و برطرف مسائل می کنند که حاجت روامی شوند عده ای نیز به حرمت مشارکت در ثواب اقدام به پخت شله زرد، آش رشته، نان فتیری، شکلات و نان های روغنی متفاوت، شیر وغیره توزیع می کنند.

پس ازکوبیدن گندم توسط دختران و بانوان جوان گندم ها جهت پوست گیری به مکانی دیگر انتقال داده می گردد و در آنجا زنان سن بالا با انجام پر پاش به معنی جدا سازی پوسته از گندم اقدام می کنند (ریختن گندم در سینی بزرگ و جدا سازی پوست گندم از گندم).

گندم ها را به آشپز خانه یا مکانی که جهت پخت آماده کرده اند حال آنکه می تواند حلیم بر روی اجاقی که سوخت آن گاز است یا هیزم پخت گردد توسط مردان قوی و جوانان به مدت 24 ساعت آماده می گردد و در ظهر روز بعد توسط جوانان همراه افرادی ناظر بر توزیع عادلانه حلیم به تعداد نفرات هر خانه و میهمانان آن ها توزیع می گردد.

مراسم روز یازدهم در دامغان

سید ابوالقاسم میرعماد کارشناس میراث فرهنگی شهرستان دامغان نیز در مورد آیینه برگزار مراسم عذا داری سید و سالار شهدا در این شهرستان در گفت و گو با خبرنگار از ،گفت: در شهرستان دامغان نیز مراسم شهدای دشت کربلا با نظافت مساجد حسینیه ها و پوشیدن رخت عذا و نصب پرچم سیاه بر سر در کوچه و برزن شهر و روستای این شهرستان و مرثیه سرایی و نوحه خوانی آغاز می گردد.

او اضافه کرد: در دامغان اوج مراسم عذا داری ایام محرم از روز ششم محرم آغاز می گردد و تا یاز دهم محرم به اوج خود می رسد.

میر عماد ابراز داشت: مراسم ششم محرم از سراسر روستا های شهر ستان دسته های عذا داران و زنجیر زنان در قالب هشت دسته جمع می شوند و طوقه گردانی می کنند مردم نیز به رسم اعتقادات و آیینه دیرینه خود در مقابل طوقه ها نذرورات توزیع می کنند و قربانی انجام می دهند.

کارشناس میراث فرهنگی دامغان در ادامه گفت: انتها مراسم روز ششم با ورود طوقه ها به داخل حسینیه اعظم حضرت ابوالفضل العباس دامغان و نوحه خوانی و فریاد مهیب یا حسین به انتها می رسد.

(لازم به ذکر است در این مراسم آخرین دسته طوقه گردان طوقه را به صورت خوابانده به داخل مسجد انتقال می دهند)

او بیان نمود: این مراسم همچنان برقوت خود باقی است تا روز یازدهم محرم مراسم روز یازدهم محرم دامغان یکی از سه بزرگترین مراسم عذا داری و نخل گردانی در سطح کشور است که همچون زنجان و یزد انجام می گردد .

میر عماد گفت: مراسم نخل گردانی روز یازدهم محرم مردم شهرستان دامغان بدون اینکه به طور رسمی ادارات تعطیل گردد مردم و دستگاه های اجرایی به شکل خود جوش دست از کار بر می دارند و در قالب دسته های زنجیر زنی به نوحه سرایی با لهجه ها و گویش های محلی متفاوت به سمت بقعه بکیربن اعین ابو جهم بییر بن اعین بن سنسن شیبانی کوفی ، از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق حضور حرکت می کنند و در آنجا پس از اقامه نماز جماعت اقدام به توزیع نذری و نهار می کنند یکی از جذاب ترین مراسم روز یازدم همحرم در دامغان باز گشایی منازل و پخت غذا است.

مراسم یا عباس یاعباس روز پنجم محرم در شاهرود

حمید رضا حسنی کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری شاهرود در گفت و گو با خبرنگار از ، گفت: در شاهرود نیز مردم دین دار شاهرود هم زمان با سایر شهر ها و روستا های استان سمنان مراسم عزاداری ایام محرم را برگزار می کنند که یکی از شاخص ترین مراسم های آن برگزاری مراسم یا عباس یا عباس آن است که در روز پنجم محرم بر گزار می گردد و با سر دادن نوای یا عباس یا عباس اعلام وفای به عهد خود در پاسداری از خون شهدای دشت کربلا می کنند.

او اضافه کرد: در این مراسم تکیه بازاری ها که یکی از تکیه های بزرگ این شهر است موظف به جمع آوری توقع ها و جمع آوری دست های طوق بندان را دارند و به چاوشی خوانی و مرثیه سرایی می پردازند سپس سه قسمت طوق به ترتیب (زبانه، بدنه و چوب طوق ها) را روی دو دست گرفته و به راه می افتند و به این ترتیب تمامی طوق ها را از محل های خود و منبرخانه ها جمع آوری کرده و به نزدیکترین تکیه و یا مسجد محل می برند.

کارشناس میراث فرهنگی بیان نمود: در بعداز ظهر خادمان تکیه بازار با مرثیه سرایی اقدام به جمع آوری طوق ها کرده و از مسجد قلعه و در کوچه جنب مسجد نجفقلی نجفیان به هم وصل می کنند و به سمت گلزار شهدا حرکت می کنند.

آیین معنوی چِلچِلا در شهر تاریخی مجن

حمید رضا حسنی ابراز داشت: شهر مجن که در فاصله 33 کیلو متری شمال غرب شاهرود واقع شده است نیز همانند سایر مردم عاشورایی استان سمنان محرم را باآب و جارو کردن مساجد تکیه ها و سیاه پوش کردن خود و کوچه و پس کوچه ها مراسم ویژه ای در سوم محرم برگزار می نماید که موسوم به چِلچِلا انجام می گردد و تا دهم محرم ادامه دارد.

او گفت: در تکیۀ پایین قبل از غروب آفتاب پس ازآب و جارو تکیه فضای تکیه را با تعدادی جاجیم و چادر شب فرش کرده و چهل پایه چراغ شمعدان برای برگزاری مراسم در محل می چیینند که علت نام گزاری این مراسم با شکوه نیز به علت چیدن چهل پایه چراغ شمعدان است

مراسم به اینگونه است که خادمان روبه روی چراغ ها ایستاده و فردی معروف به بابا تکیه آغاز به خواندن دعا می نماید.

حسنی گفت: علت برگزاری این مراسم در وقت غروب این اساس است که مردم روستای مجن اعتقاد دارند دعا در دم غروب سریعتر استجابت می گردد.

او در ادامه با اشاره به اینکه در تکیه بالا نیز پس از ذکر صلوات قسمت هایی از دعای زیارت عاشورا خوانده می گردد و برای فرج امام زمان دعا می کنند بیان نمود: مردم به توزیع نذورات برروی سفره ای که در بین صندلی عزاداران پهن شده است می گذارند و سپس در انتها طلب آمرزش مردگان و برطرف مسائل از خداوند متعال می کنند و چراغهارا دست به دست می چرخانند و مراسم را اقامه نماز مغرب و اعشا به انتها می رسانند.

مراسم شام غریبان

حسنی کارشناس میراث فرهنگی گفت: در سراسر استان سمنان نیز در آیینی در غروب روز عاشورا مردم شهر وروستا در استان سمنان با در دست داشتن شمع در تاریکی شب در کوچه پس کوچه های می چرخند و با سر دادن نوححه در قالب دسته های جدا بر سینه و سر می زنند و اشک ماتم در غم مظلومیت شهدای دشت کربلا می ریزند.

حمل نشانه های عزاداری در میان دستجات شام غریبان مرسوم نمی باشد. در نقاطی، چون افتر، فولاد محله و شهمیرزاد، مراسم دسته روی و سوگواری تا سیزدهم محرم که اصطلاحاً سوم امام نام دارد انجام می گیرد.

در شهمیرزاد و سرخه در غروب روز سوم جماعتی در قالب قوم بنی اسد به نشانه دفن نمادین اجساد شهدا در حال حمل بیل و کلنگ و شبیه نعش اقدام به دسته گردانی و سوگواری می کنند.

گزارش از زهرا مجاور

ب

شارژ 10: شارژ 10: مجله گردشگری و مسافرتی، خبری و ورزشی

جعبه مهر: جعبه مهر: با همدیگر مهربان باشیم