رضاخان میرپنج و جستجوگران گنج در کاروانسرا سنگی - مجله سرگرمی

خبرنگاران -مهدی اسماعیل پور:کاروانسراها که روزگاری برای خود برو بیایی داشتند با پیدایش و گسترش وسایل حمل و نقل سریع مثل اتومبیل، قطار ، هواپیما و البته استراحت گاه های مدرنی به نام مسافرخانه و هتل صندلی و ارزش استراتژیک خودشان را به مرور از دست دادند به مرور متروک و تخریب شدند.البته هنوز می توان آثار و بقایای کاروانسراهایی با قدمت چند صد سال در راه ها و جاده های قدیمی پیدا کرد. یکی از کاروانسراهای مهم و تاریخی تهران در منطقه 21 و محله وردآورد قرار داشت. کاروانسرای سنگی در جنوب غربی محله قدیمی و تاریخی وردآورد نشان می دهد که این محدوده از شهر نه تنها امروز، بلکه در گذشته های دور نیز یکی از دروازه ورودی تهران و نقطه اتصال پایتخت با سایر شهرها و محلی برای گذر کاروان ها بوده است.

• کاروانسرایی از جنس سنگ

یکی از مکان های مهمی که در اراضی وردآورد قرار داشت و امروزه متاسفانه فقط نام و بقایای کمی از آن باقی مانده، کاروانسرای سنگی است. تاریخچه این کاروانسرا به دوران صفویه باز می شود و آخرین منزل کاروان های عبوری قبل از رسیدن به تهران بود. از آنجا که این کاروانسرا بر خلاف بیشتر کاروانسراهای کشور از سنگ ساخته شده بود، به کاروانسرای سنگی شهرت داشت. این اقامتگاه مسافران در نزدیکی محلی در محدوده عظیمراه های فتح (جاده قدیم کرج) و شهید لشکری (جاده مخصوص کرج) قرار داشت و به همین دلیل این نقطه به سه راه کاروانسرای سنگی معروف بود.

طبق اسناد، صاحبان این کاروانسرا همان مالکان روستای وردآورد بودند. دهه 40 شمسی مقارن بود با ساخت کارخانه ها و گارگاه های صنایع مختلف در اطراف تهران. بیشتر این کارخانه ها در غرب تهران و اطراف جاده مخصوص کرج ساخته شدند. به همین دلیل مالکان روستای وردآورد نیز بخشی از زمین های وردآورد را به افراد متقاضی فروختند. کارخانه ها و کارگاه ها که یکی پس از دیگری در این محدوده قدعلم کردند و کم کم کاروانسرا کارکرد خود را از دست داد و رو به ویرانی نهاد و در نهایت امر به کلی از میان رفت.

• فقط یک دیوار به یادگار مانده

کاروانسرای سنگی در گذشته های دور به ویژه در دوره قاجار از رونق بالایی برخوردار بود. این کارونسرا نیز مانند بسیاری از کاروانسراها به لحاظ ساختار شامل یک حیاط عظیم بود که دورتا دور آن حجره هایی قرار داشت و توسط دیواری عظیم محصور بود.روح الله عظیمی از ساکنان و فعالان اجتماعی محله وردآورد درباره این کاروانسرا می گوید:در کاروانسر یک برج دیده بانی در محل فعلی شهرک ارشاد وردآورد قرار داشت. این برج محلی برای دیده بانی افراد مسلح بود تا به نوعی تردد کاروان ها را زیرنظر داشته باشند تا از حمله ناگهانی راهزن ها در امان بمانند. همچنین شایع است که در آن موقع تونلی نیز در این کاروانسرا وجود داشت، اما هنوز این تونل پیدا نشده و به صورت مستند مورد تایید نیست.

این کاروانسرا از دهه 30 به دلیل تحولات اجتماعی کم کم رونق خود را از دست داد و کاربری آن تغییر کرد. تا آن موقع کارونسرای سنگی تنها محلی برای تردد کاروان ها بود، اما از دهه 30 به این طرف تا 7 یا 8 سال بعد از انقلاب به قهوه خانه و پاتوقی برای دورهمی های مردم تبدیل شده بود. تا اینکه ساخت جاده مخصوص کرج آغاز شد و کاروانسرای سنگی نیز همچون قلعه قدیمی چیتگر قربانی این جاده سازی شده و به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شد و اکنون تنها یک نیم دیوار از کاروانسرای سنگی در محله وردآورد باقی مانده است.

عظیمی ادامه می دهد:البته یکی از عواملی که تخریب کاروانسرای سنگی را تشدیدو تسریع کرد، وجود تصوراتی همچون وجود گنج در این محل در میان سودجویان بود و باعث شد تا افراد زیادی به این کاروانسرا آمده و باکندن زمین و تخریب دیواره ها، آن را به ویرانه تبدیل نمایند. اکنون در محل کاروانسرای سنگی پل و تقاطع غیرهمسطی ساخته شده که به همین نام معروف است.

• اتفاقات مهم تاریخی در کاروانسرا

کاروانسرای سنگی هم مانند بسیاری از ابنیه تاریخی، رویدادهای مهم فراوانی را به خود دیده است. خسرو معتضد ورود رضاخان هنگام فتح تهران به این محله و استقرار قشون او در کاروانسرای سنگی را یکی از این وقایع عنوان می نماید: پس از جنگ جهانی اول و در اوایل اسفند 1299 شمسی، قوای قزاق به فرماندهی رضاخان از قزوین به سوی تهران حرکت کردند. در آن موقع محله وردآورد محل گذر رضاخان میر پنج بود. او و سپاهیانش قبل از ورود به تهران یک شب را در این محل گذارند. رضاخان خود در باغ نصرت الدوله و قشونش در کاروانسرای سنگی مستقر شدند.

آژانس مسافرتی: دور زمین | سفر به دور زمین هیچوقت اینقدر آسون نبوده! تور لحظه آخری، تور ارزان، اروپا، تور تایلند، تور مالزی، تور دبی، تور ترکیه