بیماری های غده پروستات - مجله سرگرمی

نویسنده: احمد حاجی شریفی

پروستات از ترکیب بافت غده ای و بافت لیفی عضلانی تشکیل شده است. تقریباً به شکل مخروط است که قاعده آن در زیر گردن مثانه واقع شده است و رأس آن متوجه پایین است. پروستات تقریباً 4 سانتی متر عرض و 3 سانتی متر ارتفاع و 2 سانتی متر قطر قدامی، خلفی دارد. غده پروستات عضو کوچکی است که پیشاب راه را بعد از خروج از مثانه محاصره می نماید. افزودن مایع موردنیاز اسپرم، کار اصلی غده پروستات است. عارضه های مهم در پروستات از این قرار هستند: بزرگ شدن، التهاب و تومورها.

بزرگ شدگی غده پروستات (1):

غالباً این عارضه به نام بزرگ شدگی خوش خیم یا بی خطر غده پروستات (2) خوانده می شود. در این عارضه غده پروستات افزایش حجم داده و بزرگ می شود. علت بزرگ شدگی خوش خیم یا غیرسرطانی غده پروستات معلوم نیست و معمولاً مردها در سن بالاتر از 50 سال به آن دچار می شوند. باید دانست که غده پروستات سالم در مرد تقریباً به مقدار یک گردو است. اما گاهی اوقات در اثر این عارضه پروستات بسیار بزرگ شده و به مقدار یک گریپ فروت هم می رسد.

کار غده پروستات کنترل هورمون های تناسلی است که در مغز و بیضه ها ترشح می شوند. پروستات مایع بی رنگ و لزجی ترشح می نماید که برای تحرک و بارور بودن اسپرم (سلول نر) ضروری است. پروستات در انسان از 40 سالگی به بعد اغلب به تدریج بزرگ و عملکرد آن کند می شود. این عارضه ابتدا احساس نمی شود ولی به مرور که بزرگتر شد به آن بزرگ شدن خوش خیم پروستات می گویند. بزرگ شدن پروستات در درازمدت می تواند باعث تنگ شدن میزراه (مجرای خروج ادرار) و کاهش مقدار ادراری که دفع می شود، شود. علایم اولیه بزرگ شدن پروستات عبارتند از:

1-کاهش توان دفع ادرار (مرد) 2-تأخیر در شروع خروج ادرار از مثانه 3- تکرر دفع ادرار به خصوص در شب 4-نیاز فوری به ادرار کردن و ناتوانی در کنترل آن 5- بی اختیاری ادراری 6-احساس این که مثانه کاملاً خالی نشده است.

بزرگ شدن پروستات در 4 مرحله صورت می گیرد:

مرحله 1) بزرگ شدن نهانی:

در این مرحله علایم بیماری به توضیح زیر هستند:

-تغییر در وضع پروستات را احساس نمی نماید.

-مشکل دفع ادرار ندارد.

-فوران ادرار متعارف است.

-باید به گیاه درمانی اقدام کند.

مرحله 2) بزرگ شدن خفیف پروستات:

در این مرحله شخص علایم بیماری را به تناوب حس می نماید.

-تأخیر مختصر در دفع ادرار.

-تکرر دفع ادرار به خصوص در شب.

-ضعیف شدن فوران ادرار.

-باید به گیاه درمانی اقدام کند.

مرحله 3) بزرگ شدن میانه پروستات:

با علایم زیر:

-فوران ادرار به طور دایم؛ ضعیف، آهسته، مکرر و منقطع می شود.

-فشار خروج ادرار کم و دفع ادرار سخت و مکرر می شود (شب و روز).

-تخلیه مثانه ناقص صورت می گیرد.

-خروج چند قطره ادرار پس از سرانجام ادرار.

-درمان با گیاهان دارویی.

مرحله 4) پروستات بسیار بزرگ می شود:

در این مرحله علایم بیماری آشکار و دایم هستند:

-مقدار ادرار دفع شده کم است.

-احتباس احتمالی ادرار.

-خروج قطره های ادرار مداوم می شود.

-بر اثر پر ماندن مثانه، بی اختیاری ادرار دست می دهد.

هرچه زودتر از بزرگ شدن پروستات مطلعی حاصل شود، شانس جلوگیری از پیشرفت آن زیاتر خواهد بود. توصیه می شود وقتی که احساس کردید علایم بیماری، مداوم و شدیدند به پزشک مراجعه کنید.

یک راه بسیار مؤثر برای کوچک کردن پروستات (غیرسرطانی)، نشستن در آب گرم است. برای این کار روشی بسیار ساده و عملی ابداع می شود به قرار زیر:

یک تشتک پلاستیکی که مقدار ته آن اندکی کوچکتر از دهانه توالت فرنگی باشد تهیه کنید و تشتک را درون توالت فرنگی قرار دهید. شیلنگ آب گرم را درون تشتک باز کنید تا تقریباً پر شود. از سمت راست به صورت کج داخل تشتک بنشینید. شیلنگ را داخل آب تشتک قرار دهید و آن را باز کنید تا آب گرم در تشتک جریان داشته باشد. بعد از یک ربع ساعت از سمت چپ کج بنشینید. آب باید گرم باشد تا جریان خون را در پروستات تشدید کند. گرمای آب باید قابل تحمل باشد. روزی یک یا دو بار به مدت نیم ساعت نشستن در جریان آب گرم پس از مدت کمی پروستات را بسیار کوچک می نماید. در ضمنً در صورت نبودن توالت فرنگی یا مایل نبودن از استفاده از توالت فرنگی می توانید از وسیله دیگری مانند تشت، لگن و... بهره ببرید، به طوری که چون در آن می نشینید، آب تا حدود ناف بیاید. این روش ساده همراه با مصرف داروی مخصوص بزرگی پروستات به بسیاری افراد توصیه شده است که عمل نموده اند و تمامی علایم بیماری بزرگ شدن پروستات آن ها از بین رفته است.

التهاب غده پروستات

هنگامی غده پروستات ملتهب می شود که عفونی شده باشد و آن غالباً با التهاب پیشاب راه همراه است. عفونت های حاد آن معمولاً با تب و لرز، تکرار ادرار حتی به مقدار کم، سوزش و درد در هنگام دفع ادرار و درد کمر یا بیضه که اغلب به پشت ها کشیده می شود، همراه هستند. برای درمان آن داروهای مُسکن، نوشیدنی ها استفاده شود و مایعات برای شستن مجاری ادراری، استراحت و مصرف یک دوره مصرف کامل آنتی بیوتیک که باعث جلوگیری از ورود باکتری ها و میکروب ها به مثانه می شود، توصیه می شود. سرطان پروستات از نظر فراوانی شیوع رتبه دوم را پس از سرطان پوست در بین مردها دارا می باشد. یک نوع التهاب پروستات بدون باکتری هم وجود دارد، به این صورت که هیچ گونه باکتری در مردان مسن تر مسبب بیماری نیست، اما آنان دچار التهاب پروستات مزمن می شوند و علت این عارضه ناشناخته است که غالباً با درد در دستگاه تناسلی یا مقعد که به پشت پاها کشیده می شود، همراه است. خوردن مارچوبه، کشک، ترشی جات یا مواد قلیایی اوضاع را وخیم تر می سازد، لذا باید کاملاً از مصرف آن ها پرهیز شود.

بهتر است از پیاز بهره ببرید و چند روز صبح ناشتا، انجیر آب انداخته بخورید، هم چنین مصرف آنتی بیوتیک و مصرف روزانه هزار میلی گرم ویتامین C و مالش دادن دَوَرانی آن به وسیله پزشک متخصص هم مؤثر خواهند بود.

سرطان پروستات (3)

وقوع سرطان پروستات با بالا رفتن سن در مردها افزایش می یابد و بیش از 80% موارد بعد از 65 سالگی تشخیص داده می شوند. سرطان پروستات در اروپای شمالی و آمریکا بیش از سایر نقاط دنیا گزارش شده است و سیاه پوستان آمریکا به دلایلی از نظر ابتلاء به سرطان پروستات رتبه اول را در دنیا دارا هستند. خوردن غذاهای چرب ممکن است با سرطان پروستات در ارتباط باشد.

موقعی که اختلالات ادراری ایجاد می شوند، در بسیاری از موارد غده پروستات که نزدیک مثانه و مجرای ادراری قرار گرفته است، علت اصلی و مقصر شناخته می شود. غالباً این اختلال و مسائل در اثر عفونت ها و یا در اثر بزرگ شدگی غده پروستات هستند اما امکان سرطان هم می تواند وجود داشته باشد. در هر حال اگر شما هر نوع شرایط غیرعادی در ادرار مشاهده کردید باید به پزشک متخصص مجاری ادرار اورولوژیک (4) مراجعه کنید.

نشانه های مطلع نماینده سرطان پروستات فقط موقعی ظاهر می شوند که این بیماری به یک مرحله پیشرفته رسیده باشد. این علایم اخطار نماینده عبارتند از:

ریختن چکه ای ادرار، ناتوانی در دفع ادرار، وجود مشکل در شروع دفع ادرار یا قطع جریان آن، تکرار دفع ادرار به دفعات متعدد به خصوص در شب، وجود خون در ادرار، احساس درد یا سوزش موقع دفع های خوش خیم از قبیل بیماری های عفونی و یا بزرگ شدگی غیرسرطانی پروستات.

در خصوص سرطان پروستات هم مانند سایر سرطان ها تشخیص زود یا به موقع دارای اهمیت زیادی است. به این منظور مردها، به خصوص در صورت داشتن سابقه فامیلی به سرطان، باید از سن 40 سالگی به بالا سالیانه مورد آزمایش قرار گیرند. برای انجام این آزمایش از تکنیک نو سونوگرافی یا با استفاده از امواج مافوق صوت از داخل راست روده استفاده می شود.

با این روش امروزه تومورهای بسیار کوچک سرطانی قابل تشخیص و رسیدگی هستند. هم چنین با انجام یک آزمایش خون برای معین آنتی ژن اختصاصی پروستات (5) می توان این بیماری را در مرحله ابتدایی آنالیز کرد. برای درمان سرطان های موضعی پروستات انجام عمل جراحی یا استفاده از تابش اشعه X از اقدامات اصلی هستند. در خصوص سرطان توسعه یافته از درمان های هورمونی استفاده می شود. شیمی درمانی موقعی مورد استفاده قرار می گیرد که از سایر درمان های دیگر نتوان استفاده کرد و یا کاربرد آن ها با عدم موفقیت همراه باشد. این نوع درمان شامل استفاده از ترکیبات مختلف حاوی مواد ضد سرطان هستند.

علت سرطان پروستات:

معمولاً رشد سریع، غیرطبیعی و بدفرجام سلول ها و افزایش آن ها در منطقه خارجی غده پروستات ظاهر می شود. سرطان پروستات از نظر فراوانی شیوع رتبه دوم را پس از سرطان پوست در بین مردها دارا می باشد. گاهی اوقات این بیماری در میان سالی ایجاد می شود اما خیلی بیشتر و به طور فراوان در افراد سالمند مشاهده می شود. اگرچه هنوز علت اصلی این بیماری کشف نشده است ولی به نظر می رسد که با گرفتار شدن هورمون مردانه تستوسترون (6) ارتباط دارد.

نشانی ها و علایم سرطان پروستات:

نشانی ها و علایم سرطان پروستات در اثر بزرگ شدگی و افزایش حجم غده پروستات ظاهر می شود. این نشانی ها مشابه با علایم بزرگ شدگی غیرسرطانی پروستات بوده و عبارتند از: سختی در شروع برای ریزش ادرار، جریان ضعیف ادرار و افزایش تعداد دفعات دفع ادرار. بالاخره در اثر سرطان ممکن است جریان ادرار به طور کامل قطع شود که این موضوع یا به علت آن است که مجرای ادرار به طور کامل مسدود شده و یا به این علت است که سرطان به مثانه و به حالب ها انتشار یافته است. در موارد پیشرفته ممکن است به علت گرفتار شدن اعصاب در لگن یا به علت انتشار سرطان به استخوان ها در نقطه ای از بدن درد عارض شود. منظور از سرطان پیشرفته پروستات منتشر شدن بیماری به سایر نقاط بدن است که اصطلاحاً آن را متاستاز (7) یا دست اندازی سرطان به سایر نقاط بدن می گویند. باید دانست که سرطان پروستات همواره یک سرطان ابتدایی است یعنی سرطان از خود پروستات است نه این که از دیگر قسمت های بدن شروع شده و به پروستات رسیده باشد.

سرطان پروستات در چه سنی شیوع می یابد؟

ابتلاء به سرطان پروستات در سن20 سالگی و حتی در 30 سالگی بسیار کمیاب است اما در حدود 40 سالگی به دو برابر و در دهه های بعد به طور تصاعدی افزایش می یابد. سرطان پروستات در بیش از 80% موارد در مردان بالای 65 سال اتفاق می افتد. هر مقدار سن شخص زیادتر باشد احتمال بیشتری برای ابتلاء به سرطان پروستات برای او وجود خواهد داشت، به طور مثال در سن 100 سالگی 100% مردان در هنگام کالبدشکافی دارای سرطان پروستات هستند. در سنین 80 تا 89 سالگی 66% و در سن 70 تا 79 سالگی 40% مردها به این بیماری مبتلا می باشند. گفتنی است که علیرغم وجود درصد بالای این بیماری فقط 8% بیماران متوجه سرطان خود در زمان زندگی شان می شوند.

به طور کلی سرطان پروستات دارای کندترین پیشرفت ها در بین سرطان ها می باشد. به عبارت دیگر پیشرفت سرطان پروستات در مردان، در مقایسه با پیشرفت سرطان پستان در زنان و یا سرطان روده بزرگ، بسیار کندتر است. به طور معمول زمان لازم برای دو برابر شدن حجم تومور در سرطان پروستات 4 سال می باشد.

اگرچه در بیشتر موارد سرطان پروستات از بخش خارجی این غده شروع می شود ولی سلول های سرطانی می توانند از سایر نواحی پروستات هم رشد نمایند. معمولاً در مراحل ابتدایی و شروع سرطان پروستات هیچ علامت خاصی ظاهر نمی شود و فقط ممکن است بیمار متوجه ریزش ضعیف ادرار یا قطع و وصل آن و یا متوجه بروز مشکل در هنگام شروع یا اتمام ادرار شود و یا این که ممکن است فقط قدرت تخلیه ادرار را از دست دهد. هم چنین این امکان وجود دارد که بیمار با داشتن علایم بزرگ شدگی خوش خیم پروستات به طور هم زمان دارای سرطان غده پروستات هم باشد. واقعیت این است که بیشتر مردان در موقع مرگ مبتلا به سرطان پروستات هستند ولی علت مرگ همه آن ها سرطان پروستات نیست.

لازم به تذکر است که اگر با حیوان حلال گوشتی مجامعت شود، هرکس از گوشت آن حیوان بخورد، به بیماری سرطان مبتلا خواهد شد.

واقعیت ها درباره تشخیص سرطان پروستات:

در خصوص این که کدام یک از آزمایش های ذکر شده به تنهایی و یا به طور مشترک برای تشخیص صحیح سرطان پروستات در بیماران مشکوک، قابل اعتمادتر است نظریات متفاوتی ابراز می شود. برخی از محققین اظهار می دارند که آزمایش آنتی ژن اختصاصی پروستات یاری بزرگی به تشخیص سرطان پروستات در مراحل ابتدایی و یا در مراحل پیشرفته می نماید و حتی اگر به وجود سرطان پروستات هم شک و گمان وجود نداشته باشد، باید این آزمایش به طور معمول انجام شود. اما گروه دیگری مخالف اجرای این چنین برنامه ای بوده و معتقدند اگر تمام مردان بالای 40 سال هر ساله این آزمایش را انجام دهند هزینه آن بسیار سنگین شده و تأثیر اساسی بر اقتصاد هر کشوری خواهد گذاشت. علاوه بر آن اجرای این برنامه و تکرار این نوع آزمایش شاید بیشتر مضر باشد تا مفید، زیرا که کوچک ترین علایم سرطانی هم کشف خواهند شد که برخی اوقات هرگز در به جامانده زندگی آنقدر مهم و خطرساز نخواهند بود. بنابراین محتمل است با تشخیص علایم یک سرطان کوچک که هیچ گاه زندگی را تهدید نمی نماید فرد مجبور شود تحت عمل جراحی و برداشت کامل غده پروستات قرار گیرد.

برخی از پزشکان بر این عقیده اند که آزمایش غده پروستات باید به وسیله رکتوم یا مقعد و هم چنین سونوگرافی باید به اسم معاینات معمولی مورد استفاده قرار گیرند و اگر در این دو آزمایش موردی مظنون ظاهر شود باید آزمایش خون برای معین مقدار آنتی ژن اختصاصی پروستات انجام شود. در هر حال باید بدانیم که سرطان پروستات در افراد مختلف به طور متفاوتی رشد می نماید و هیچ پزشکی قادر به پیش گویی آسان در خصوص رشد انواع سرطان را نخواهد بود.

درجات و مراحل مختلف سرطان پروستات:

سرطان پروستات را براساس مقدار گستردگی و وسعت به چند مرحله تقسیم نموده اند. روش های تقسیم بندی تا حدودی متفاوت بوده ولی معمولاً آن ها را در چهار مرحله (از A تا D) مورد توجه قرار می دهند. مرحله A نشان دهنده کوچک ترین وسعت سرطان و کمترین حالت تهاجمی است. در این مرحله سرطان با هیچ یک از آزمایشات معمولی تعیین نمی شود مگر در طی جراحی هایی که به گمان بزرگ شدن خوش خیم پروستات از راه مجرای ادرار انجام می شود، ولی در آزمایش میکروسکوپی وجود سلول های سرطانی از بافت های جدا شده پروستات جلب توجه می نماید.

منظور از مرحله B موقعیتی است که تومور به وسیله دیواره رکتوم تشخیص داده می شود ولی سرطان از محدوده غده پروستات تجاوز ننموده است.

مرحله C حالتی است که سرطان به بافت های اطراف پروستات هم سرایت نموده است.

مرحله D نشان دهنده توسعه سرطان تا غدد لنفاوی لگن خاصره و پخش آن به سایر نقاط بدن است. در بیشتر مواقع در این مرحله، سرطان به استخوان های بدن هم اشاعه می یابد.

چگونگی درمان سرطان پروستات

موقعی که سرطانی بودن غده پروستات معلوم می شود، برای درمان ضروری است اطلاعات دیگری را به توضیح زیر جمع آوری نموده و آن ها را مورد توجه قرار دهیم. این اطلاعات موردنیاز عبارتند از: مقدار سرطان یا مقدار گستردگی آن، حالت تهاجمی سرطان، سن بیمار، شرایط عمومی بدن بیمار و غیره. در مردهای بالای 60 سال سن، اگر سرطان پروستات در مرحله A تشخیص داده شود، یعنی این تشخیص به طور اتفاقی بوده و پس از جراحی از راه مجرای ادرار به منظور درمان بزرگ شدگی خوش خیم سرطان صورت گرفته و در آزمایش میکروسکوپی از بافت های خارج شده هم سلول های سرطانی دیده شوند، در این صورت هیچ گاه عمل جراحی برای خارج کردن پروستات توصیه نمی شود، زیرا در این بیماران رشد سلول های سرطانی بسیار کم می باشد. بنابراین در افرادی که بیش از 60 سال سن دارند فقط توصیه به معاینات معمول برای کنترل سرطان می شود. اما در خصوص بیماران جوان تر اگر سرطان پروستات در مرحله A تشخیص داده شود باید یا به وسیله عمل جراحی و خارج کردن کامل غده پروستات (8) و یا به وسیله اشعه درمانی (9) درمان شوند.

با توجه به نظریه محققین در انستیتوی ملی سرطان آمریکا؛ افرادی که در مرحله A از نوع سرطان پروستات هستند می توانند دارای عمر کاملاً طبیعی و عادی به مقدار عمر عموم باشند. حتی در مواقعی که سرطان پروستات به قسمت های دیگر بدن انتشار یافته است می توان به یاری شیمی درمانی (10) داروهای ضد سرطانی و یا هورمون درمانی (11) این بیماری را معالجه کرد. یکی از موارد مهم در تصمیم گیری برای انتخاب نوع درمان، سن بیمار است. افراد مسن خیلی کمتر از بیماران جوان تر تحت عمل جراحی و یا اشعه درمانی قرار می گیرند. علاوه بر موضوع سن و وسعت انتشار سرطان باید در خصوص عوامل دیگری از قبیل: توقع و تمایلات بیمار در زندگی، قدرت تحمل و مقدار مقاومت او در برابر مسائل ناشی از مراحل مختلف درمان و هم چنین در خصوص تأثیر هریک از مراحل درمان بر زندگی خصوصی او مطالعه و تحقیق شود.

پی نوشت ها:

1.Prostate Enlarged

2.Benign Prostate Hypertrophy

3.Prostate Cancer

4.Urologist

5.Prostate Spescific Antigen

6.Testosterone

7.Metastasize

8.Radical Prostatectomy

9.Radiation Therapy

10.Chemothrapy

11.Hormonal Therapy

منبع مقاله :

حاجی شریفی، احمد، (1386)، دائرة المعارف گیاه درمانی ایران، تهران، حافظ نوین، 1395.

pariha.com: پریها | مجله گردشگری، تور لحظه آخری، تور ارزان قیمت، سفرنامه گردشگری

منبع: راسخون