مغز چگونه عملکرد انسان را کنترل می نماید؟ - مجله سرگرمی

گروه فناوری خبرنگاران؛ حمیده آقاجانی - یکی از پیچیده ترین اجزای بدن انسان، مغز است. مغز انسان با حدود 1500 گرم وزن تنها سه درصد از وزن انسان را در بر می گیرد، اما چنان ساختار عجیبی دارد که سال هاست محققان کوشش می نمایند به راز های نحوه عملکرد مغز دست یابند اینکه چگونه این عضو کوچک از بدن می تواند همزمان کار هایی مثل پردازش اطلاعات، تفکر، تحرک، رویاپردازی و ثبت حوادث را انجام دهد.

امروزه محققان کمتر به دنبال ساختار فیزیکی مغز هستند و بیشتر کوشش می نمایند تا ماهیت اصلی ذهن را دریابند. بر همین اساس هم در کشور های مختلف رشته ای به نام علوم شناختی مغز به راه افتاد و بسیاری از روانشناسان و پژوهشگران جذب این حوزه شده و پژوهشکده هایی نیز راه اندازی شد.

پژوهشگران بر این عقیده هستند که اگر قرار است فردی را بشناسیم باید درباره وی آگاهی داشته باشیم، این آگاهی باید در حوزه های رفتاری درونی و بیرونی فرد باشد، این شناخت یاری می نماید تا اندیشه فرد به نحوی برای محقق آشکار گردد و به آن شناخت اجتماعی گفته می گردد، از سوی دیگر لازمه شناخت دیگران، شناخت از خود خواهد بود، در واقع اگر فردی نسبت به خود آگاهی داشته باشد می تواند نسبت به اجتماع و اطراف خویش نیز آگاهی ذهنی مطلوبی پیدا کند.

تابش، عضو هیات علمی پژوهشکده علوم شناختی در یادداشتی به تاریخچه علوم شناخت اجتماعی پرداخته و عنوان می نماید: در طی سی سال اخیر به منظور پژوهش در زمینه روانشناسی اجتماعی بستر بیکرانی با عنوان شناخت اجتماعی فراهم آمده است. شناخت اجتماعی ابتدا در دهه 1970 و در پوشش اصطلاحاتی، چون ادراک فردی، اسناد و نگرش به جامعه علمی معرفی گردید.

وی می افزاید: به طور کلی، موضوع شناخت اجتماعی این است که افراد چگونه به وسیله پردازش اطلاعات، محرک های اجتماعی را تفسیر می نمایند و به آن ها پاسخ می دهند. محققان شناخت اجتماعی معتقدند که این محیط نیست که رفتار اجتماعی فرد را معین می نماید؛ بلکه رفتار هر فرد، تحت تأثیر ادراک او از موقعیت های محیطی و اجتماعی است، ادراکی که خود متأثر از دانش، حافظه، منطق، قضاوت، توانایی حل مسئله و قدرت تصمیم گیری فرد است.

فیلسوفانی همچون افلاطون و ارسطو به مقوله ای با عنوان تداعی اشاره داشته اند؛ تداعی در روانشناسی اشاره به یک پیوند روانی میان مفاهیم، رخداد ها یا حالات ذهنی دارد که معمولاً از تجارب خاصی ریشه می گیرند. این دو فیلسوف عصرقدیم به مسئله جانشینی خاطرات اشاره داشتند؛ اما بعد ها با استفاده از ابزار جدید و توسعه علوم دانشمندان مفهوم تداعی را به زمینه هایی همچون حافظه، یادگیری و مطالعه راستا های عصبی مغز پیوند زدند؛ حتی فلاسفه نیز معتقدند شناخت مغز انسان می تواند به شناخت اجتماعی وی یاری کند.

تابش در ادامه یادداشت خود درباره نقش تداعی در شناخت اجتماعی تصریح می نماید که: محققان شناخت اجتماعی به دنبال پاسخ به این سؤال هستند که چگونه اطلاعاتی که در خصوص افراد داریم، در حافظه اجتماعی ما بازنمایی می گردد؟ یکی از مدل هایی که برای پاسخ به این سؤال طراحی شده، مدل تداعی-شبکه است. در این مدل، افراد گره های شبکه را تشکیل می دهند. هر گره به گره هایی که خصوصیات ظاهری (حافظه معنایی) و رفتاری مشابه (حافظه رویدادی) دارند متصل می گردد. بدین ترتیب تعدادی از رویداد های رفتاری پیرامون شخصیتی که معرف آن رفتارهاست جمع شده، یک خوشه رفتاری را تشکیل می دهند.

وی می افزاید: بر اساس مدل دیگری از حافظه که برگرفته از نظریۀ ادراک فرد است، تنها خاطرات رویدادی در حافظه ذخیره می شوند و دانش معنایی به صورت برخط مورد استفاده قرار می گیرد. البته، تحقیقات نشان می دهد که برخلاف ادعای این مدل، دانش معنایی نه تنها در حافظه ذخیره می گردد، بلکه ذخیره سازی این نوع حافظه کاملاً مستقل از حافظۀ رویدادی است.

بسیاری از انسان ها در طول زندگی خود روز های تلخ و شیرین بسیاری را سپری نموده اند که شاید سایرین در آن نقشی نداشته اند، اما خود فرد همیشه با بخشی از آن ها زندگی خود را می گذراند. اگر قابلیت های مغز نبود مرور چنین خاطراتی میسر نمی شد. مغز انسان به عنوان یک حافظه داخلی با ظرفیت ذخیره سازی بالا تمام رویداد های مهم را نگهداری و بعد به میل و اراده انسان دسته بندی می نماید. عضو هیات علمی پژوهشکده علوم شناختی ایران در زمینه به یادآوری خاطرات معتقد است: موضوع دیگری که در شناخت اجتماعی و در زمینه حافظه آنالیز می گردد، نوع خاصی از حافظه رویدادی به نام حافظه توضیح حال یا زندگینامه ای است. این نوع حافظه صرفاً شامل حافظه فرد در خصوص زندگی خود او و حافظه ای صریح است؛ بنابراین او قادر است همه جزییات حالات ذهنی، عاطفی و فکری خود را که در لحظه برای او پیش آمده است، به خاطر بیاورد.

تابش می افزاید: علاوه بر توضیح حال، انسان ها مهارت های مورد احتیاج برای سازگاری با محیط و الزامات زندگی را نیز در حافظه خود ذخیره می نمایند. وقتی ما رفتاری را بار ها تکرار میکنیم بعد از مدتی آن رفتار، با تمامی فرایند خود به یک عادت تبدیل می گردد. به این نوع حافظه، حافظه رویه ای یا فرایندی می گویند. برخی از رویه ها از نوع حرکتی هستند و به ما یاری می نمایند تا مراحل انجام رفتار ها را به طور کامل در حافظه خود ذخیره کنیم. برای مثال، وقتی بند کفش هایمان را گره می زنیم یا وقتی در حین رانندگی بدون این که متوجه شویم، دنده اتومبیل را عوض می کنیم، دانش رویه ای مهارتی خود را به کار بسته ایم.

در مقوله علوم شناختی مغز مسئله شناخت اجتماعی، یک شناختی دو سویه است یعنی همانگونه که ما کوشش می کنیم دیگران را بشناسیم، آنان نیز بیکار نمی نشینند و می توانند همین کار را نمایند. مغز انسان به قدری پیچیده است که شاید تنها ذره ای از عملکرد آن برای محققین روشن شده باشد. پژوهشگرانه امروزه کوشش می نمایند تا علاوه نقشه برداری از مغز به حالات روانشناسانه مغز نیز بپردازند و با ترکیب این دو علم به عمق عملکرد مغز انسان پی ببرند که البته ناگفته نماند همین پژوهش ها نیز حاصل عملکرد مغز بوده و اراده واقعی از سوی این عضو کوچک انسانی است.

dorezamin: دور زمین | سفر به دور زمین هیچوقت اینقدر آسون نبوده! تور لحظه آخری، تور ارزان، اروپا، تور تایلند، تور مالزی، تور دبی، تور ترکیه